Hay quên, chóng mặt có phải là dấu hiệu thiểu năng tuần hoàn não?

Tìm hiểu hay quên, chóng mặt có phải là dấu hiệu thiểu năng tuần hoàn não hay không

Hay quên, chóng mặt có phải là dấu hiệu thiểu năng tuần hoàn não?

Trong guồng quay của cuộc sống hiện đại, các triệu chứng như hay quên, chóng mặt, đau đầu, mất ngủ đôi khi bị chúng ta xem nhẹ và cho là hệ quả tất yếu của căng thẳng, áp lực. Tuy nhiên, khi những dấu hiệu này xuất hiện với tần suất ngày càng tăng và mức độ ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hàng ngày, đó có thể là lời cảnh báo từ cơ thể về một tình trạng sức khỏe tiềm ẩn cần được quan tâm đúng mức: thiểu năng tuần hoàn não.

Thiểu năng tuần hoàn não, hay còn gọi là suy giảm tuần hoàn máu não, là tình trạng lượng máu lưu thông lên não bị suy giảm, không cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cần thiết cho các tế bào thần kinh hoạt động. Não bộ là cơ quan chỉ huy của toàn bộ cơ thể, tiêu thụ tới 20% lượng oxy và năng lượng, do đó, bất kỳ sự gián đoạn nào trong việc cung cấp máu đều có thể gây ra những ảnh hưởng đáng kể.

Việc nhận diện sớm các dấu hiệu như hay quên, chóng mặt không chỉ giúp chúng ta tìm ra nguyên nhân mà còn là chìa khóa để can thiệp kịp thời, ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm hơn trong tương lai như đột quỵ, teo não hay sa sút trí tuệ. Hiểu đúng về thiểu năng tuần hoàn não, từ nguyên nhân, biểu hiện đến các giải pháp khắc phục và phòng ngừa, là bước đầu tiên và quan trọng nhất trên hành trình bảo vệ sức khỏe não bộ - tài sản quý giá nhất của mỗi người. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn chuyên sâu và toàn diện, giúp bạn trang bị đầy đủ kiến thức để lắng nghe và chăm sóc cơ thể mình một cách khoa học và hiệu quả.

Thiểu năng tuần hoàn não, hay còn gọi là suy giảm tuần hoàn máu não, là tình trạng lượng máu lưu thông lên não bị suy giảm

Nguyên nhân gây thiểu năng tuần hoàn não

Thiểu năng tuần hoàn não không phải là một bệnh lý xuất hiện ngẫu nhiên mà là kết quả của nhiều yếu tố tác động, làm cản trở dòng máu nuôi dưỡng não bộ. Hiểu rõ các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong việc phòng ngừa và kiểm soát tình trạng này.

Nguyên nhân phổ biến

Hai nguyên nhân thực thể hàng đầu gây cản trở lưu thông máu lên não là xơ vữa động mạch và các bệnh lý cột sống cổ.

• Xơ vữa động mạch: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Quá trình này xảy ra khi các mảng bám (chủ yếu là cholesterol, chất béo và canxi) tích tụ bên trong thành động mạch, bao gồm cả động mạch cảnh và động mạch đốt sống thân nền vốn chịu trách nhiệm cung cấp máu cho não. Các mảng xơ vữa này làm lòng mạch bị thu hẹp, trở nên cứng và kém đàn hồi, từ đó làm giảm lưu lượng máu. Nguy hiểm hơn, mảng xơ vữa có thể bị nứt vỡ, hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu đột ngột.
• Bệnh lý cột sống cổ: Thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm cột sống cổ hay gai xương có thể chèn ép vào động mạch đốt sống – một trong hai nguồn cung cấp máu chính cho não. Sự chèn ép này thường tăng lên khi thực hiện các động tác xoay, cúi hoặc ngửa cổ, gây ra các triệu chứng chóng mặt, hoa mắt đột ngột.

Các yếu tố nguy cơ

Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp, nhiều yếu tố liên quan đến lối sống và các bệnh lý nền cũng góp phần thúc đẩy quá trình thiểu năng tuần hoàn não.

• Tăng huyết áp: Huyết áp cao kéo dài gây áp lực lên thành mạch, làm tổn thương lớp nội mạc và đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch.
• Rối loạn mỡ máu (cao cholesterol): Nồng độ cholesterol xấu (LDL-C) cao là nguyên liệu chính hình thành các mảng xơ vữa trong lòng mạch.
• Đái tháo đường: Lượng đường trong máu cao gây tổn thương các mạch máu nhỏ và lớn trên khắp cơ thể, bao gồm cả các mạch máu não.
• Thói quen hút thuốc lá: Nicotine và các hóa chất trong thuốc lá làm co mạch, tăng huyết áp, và gây tổn thương thành mạch, tạo điều kiện cho xơ vữa phát triển.
• Ít vận động: Thiếu hoạt động thể chất làm tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu.
• Căng thẳng (stress) kéo dài: Stress làm cơ thể tiết ra các hormone gây co mạch, tăng nhịp tim và huyết áp, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tuần hoàn.
• Chế độ ăn uống không lành mạnh: Ăn nhiều chất béo bão hòa, đồ ăn nhanh, ít rau xanh và trái cây cũng là một yếu tố nguy cơ quan trọng.

Các dấu hiệu thiểu năng tuần hoàn não cần nhận biết sớm

Các triệu chứng của thiểu năng tuần hoàn não thường xuất hiện một cách âm thầm, không rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người dễ dàng bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thông thường khác. Việc nhận biết sớm những dấu hiệu này có ý nghĩa quan trọng trong việc can thiệp kịp thời.

Những biểu hiện ban đầu thường bị bỏ qua

Các triệu chứng của tình trạng này rất đa dạng, tùy thuộc vào mức độ và vùng não bị ảnh hưởng. Dưới đây là những biểu hiện phổ biến nhất:

• Đau đầu: Đây là triệu chứng thường gặp nhất. Cơn đau thường có tính chất âm ỉ, lan tỏa khắp đầu hoặc tập trung ở vùng trán, đỉnh đầu, sau gáy. Cảm giác nặng đầu, đặc biệt là khi phải suy nghĩ, căng thẳng hoặc khi thời tiết thay đổi.
• Chóng mặt, hoa mắt, mất thăng bằng: Người bệnh có cảm giác mọi vật xung quanh chao đảo, quay cuồng, đặc biệt khi thay đổi tư thế đột ngột (từ nằm sang ngồi, từ ngồi sang đứng). Cảm giác này có thể thoáng qua hoặc kéo dài, đi kèm với ù tai, buồn nôn, khiến người bệnh loạng choạng, dễ té ngã.
• Suy giảm trí nhớ, hay quên: Đây là một trong những dấu hiệu đáng chú ý. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ quên những việc vặt vừa mới xảy ra (quên tên người mới gặp, quên vị trí để đồ vật). Lâu dần, khả năng tập trung giảm sút, tư duy chậm chạp, khó tiếp thu thông tin mới.
• Rối loạn giấc ngủ: Khó vào giấc, ngủ không sâu, hay tỉnh giấc giữa đêm, mơ nhiều, và cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng khi thức dậy vào buổi sáng là những biểu hiện thường thấy.
• Tê bì, nhức mỏi chân tay và vai gáy: Cảm giác tê rần như kiến bò ở đầu ngón tay, ngón chân, hoặc đau mỏi vùng vai gáy, cứng cổ do máu lưu thông đến các vùng này cũng bị ảnh hưởng.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn không nên chủ quan nếu gặp phải các triệu chứng trên. Hãy đến gặp bác sĩ để được thăm khám và chẩn đoán chính xác khi:

• Các triệu chứng (đau đầu, chóng mặt, hay quên...) xuất hiện thường xuyên, lặp đi lặp lại và ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt.
• Mức độ của các triệu chứng ngày càng nặng hơn.
• Xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ như: đột ngột yếu hoặc tê liệt một bên mặt, tay hoặc chân; méo miệng; nói khó hoặc không nói được; nhìn mờ; đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân.

Việc thăm khám sớm sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân chính xác và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, tránh để tình trạng tiến triển nặng hơn.

Hậu quả của thiểu năng tuần hoàn não nếu không được xử lý đúng cách

Việc xem nhẹ các triệu chứng ban đầu của thiểu năng tuần hoàn não và không có biện pháp can thiệp kịp thời có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng cuộc sống và thậm chí là tính mạng của người bệnh.

Ngay cả ở giai đoạn đầu, thiểu năng tuần hoàn não đã gây ra không ít phiền toái và suy giảm chất lượng sống:

• Giảm hiệu suất công việc và học tập: Tình trạng đau đầu, mệt mỏi, khó tập trung và suy giảm trí nhớ khiến người bệnh không thể hoàn thành tốt công việc, giảm khả năng sáng tạo và hiệu quả làm việc.
• Tăng nguy cơ tai nạn: Các cơn chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột có thể dẫn đến té ngã, gây chấn thương, đặc biệt nguy hiểm đối với người cao tuổi hoặc những người làm việc trên cao, vận hành máy móc.
• Ảnh hưởng đến tâm lý: Các triệu chứng kéo dài gây ra cảm giác khó chịu, mệt mỏi triền miên, dẫn đến tâm trạng cáu kỉnh, lo âu, thậm chí là trầm cảm. Mối quan hệ xã hội và gia đình cũng có thể bị ảnh hưởng tiêu cực.

Nếu tình trạng thiếu máu não kéo dài mà không được cải thiện, các tế bào thần kinh sẽ dần bị tổn thương không hồi phục, dẫn đến những biến chứng nguy hiểm:

• Đột quỵ (tai biến mạch máu não): Đây là biến chứng đáng lo ngại nhất. Thiểu năng tuần hoàn não mạn tính làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông gây tắc mạch máu não (đột quỵ nhồi máu não) hoặc làm thành mạch suy yếu, dễ vỡ gây xuất huyết não. Đột quỵ có thể để lại những di chứng nặng nề như liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, mất khả năng vận động và sống phụ thuộc.
• Teo não và sa sút trí tuệ mạch máu: Tình trạng thiếu oxy và dưỡng chất kéo dài khiến các tế bào não dần chết đi, dẫn đến teo não. Điều này gây ra sự suy giảm nhận thức vĩnh viễn, được gọi là sa sút trí tuệ do nguyên nhân mạch máu. Người bệnh sẽ mất dần trí nhớ, khả năng tư duy, phán đoán và cuối cùng là mất khả năng tự chăm sóc bản thân.
• Mất thính lực hoặc thị lực: Các cơ quan cảm giác như tai và mắt cũng cần được cung cấp đủ máu để hoạt động. Thiếu máu não kéo dài có thể gây tổn thương dây thần kinh thính giác hoặc thị giác, dẫn đến ù tai, giảm thính lực hoặc nhìn mờ, suy giảm thị lực.

Những hậu quả này cho thấy tầm quan trọng của việc không chủ quan trước các dấu hiệu ban đầu và cần có biện pháp can thiệp sớm để bảo vệ sức khỏe não bộ một cách toàn diện.

Các giải pháp khắc phục và hỗ trợ điều trị thiểu năng tuần hoàn não

Việc cải thiện tình trạng thiểu năng tuần hoàn não đòi hỏi một phương pháp tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa việc thay đổi lối sống, tuân thủ điều trị của y học hiện đại và có thể sử dụng các sản phẩm từ thảo dược để tăng cường hiệu quả.

Thay đổi lối sống và các phương pháp tại nhà

Đây là nền tảng không thể thiếu trong việc kiểm soát và cải thiện tuần hoàn máu não.

• Chế độ dinh dưỡng khoa học: Tăng cường rau xanh, trái cây, các loại cá béo giàu omega-3 (cá hồi, cá trích). Hạn chế muối, đường, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn để kiểm soát huyết áp, mỡ máu và cân nặng.
• Tập thể dục đều đặn: Dành ít nhất 30 phút mỗi ngày cho các hoạt động thể chất như đi bộ nhanh, yoga, đạp xe, bơi lội. Vận động giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, cải thiện lưu thông máu và giảm căng thẳng.
• Quản lý căng thẳng: Thực hành thiền, hít thở sâu, yoga hoặc dành thời gian cho các sở thích cá nhân để giải tỏa stress, một trong những yếu tố làm co mạch máu.
• Ngủ đủ giấc: Đảm bảo ngủ 7-8 tiếng mỗi đêm để não bộ có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi.

Sử dụng các thảo dược bổ huyết, hoạt huyết

Theo y học cổ truyền, tình trạng hay quên, chóng mặt, đau đầu thường liên quan đến chứng huyết hư (máu không đủ) và huyết ứ (máu lưu thông kém). Do đó, việc sử dụng các thảo dược có tác dụng bổ huyết và hoạt huyết là một hướng tiếp cận hiệu quả để cải thiện các triệu chứng của thiểu năng tuần hoàn não.

Đương quy là vị thuốc giúp tái tạo huyết

Một số bài thuốc cổ phương thường kết hợp các vị dược liệu quý có tác dụng hiệp đồng, vừa nuôi dưỡng máu vừa thúc đẩy lưu thông khí huyết. Thành phần trong các giải pháp này thường bao gồm:

• Nhóm bổ huyết: Đương quy, Thục địa là những vị thuốc đầu bảng giúp nuôi dưỡng, tái tạo huyết dịch, làm giảm các triệu chứng do huyết hư như hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao, mệt mỏi.
• Nhóm hoạt huyết: Xuyên khung, Ích mẫu, Xích thược, Ngưu tất có tác dụng thúc đẩy tuần hoàn máu, phá ứ trệ, làm thông kinh lạc, giúp giảm đau đầu, đau mỏi vai gáy, tê bì chân tay.

Sự kết hợp này giúp giải quyết đồng thời cả hai vấn đề: vừa tăng cường chất lượng và số lượng máu (bổ huyết), vừa đảm bảo máu được lưu thông thông suốt đến não và các cơ quan khác (hoạt huyết). Nhờ đó, các triệu chứng như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, mất thăng bằng, mất ngủ, suy giảm trí nhớ, đau mỏi vai gáy... được cải thiện.

Các chuyên gia đã nghiên cứu kết hợp các thảo dược này theo một công chức chuẩn, bào chế tại nhà máy dược phẩm hiện đại đạt chuẩn GMP-WHO, tạo nên Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản. 

Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người có dấu hiệu thiểu năng tuần hoàn não có thể tham khảo lựa chọn.

Câu hỏi thường gặp về thiểu năng tuần hoàn não

Câu 1: Thiểu năng tuần hoàn não có di truyền không?

Trả lời: Bản thân bệnh không di truyền trực tiếp, nhưng các yếu tố nguy cơ gây bệnh như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường có thể có tính chất gia đình. Do đó, nếu trong gia đình có người mắc các bệnh này, bạn nên chủ động tầm soát và phòng ngừa sớm hơn.

Câu 2: Người trẻ tuổi có bị thiểu năng tuần hoàn não không?

Trả lời: Có. Trước đây bệnh thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, nhưng hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa. Nguyên nhân là do lối sống tĩnh tại, làm việc văn phòng nhiều, căng thẳng kéo dài và chế độ ăn uống thiếu khoa học ở người trẻ.

Câu 3: Sử dụng thảo dược có cần kiêng khem gì không?

Trả lời: Khi sử dụng các sản phẩm thảo dược, nhìn chung không cần kiêng khem quá khắt khe. Tuy nhiên, để tăng hiệu quả, bạn nên hạn chế đồ ăn sống, lạnh, nhiều dầu mỡ và các chất kích thích. Quan trọng nhất là tuân thủ liều lượng và liệu trình được khuyến nghị.

Kết luận

Hay quên và chóng mặt không đơn thuần là những phiền toái nhất thời mà hoàn toàn có thể là những dấu hiệu cảnh báo sớm của thiểu năng tuần hoàn não. Việc nhận thức đúng về tình trạng này, hiểu rõ nguyên nhân và các biểu hiện là bước quan trọng đầu tiên để bảo vệ sức khỏe não bộ. Thay vì chủ quan bỏ qua, chúng ta cần lắng nghe cơ thể mình một cách cẩn trọng.

Một phương pháp tiếp cận toàn diện, bao gồm việc xây dựng lối sống khoa học, dinh dưỡng cân bằng, vận động hợp lý và quản lý căng thẳng, chính là nền tảng vững chắc để phòng ngừa và cải thiện tuần hoàn máu não. Bên cạnh đó, các giải pháp từ thảo dược với cơ chế bổ huyết, hoạt huyết cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc để cải thiện các triệu chứng một cách bền vững.

Thông điệp quan trọng nhất là “hiểu đúng – làm đúng – bảo vệ sức khỏe”. Đừng ngần ngại tìm đến sự tư vấn của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế khi bạn có bất kỳ dấu hiệu nào kể trên. Việc thăm khám sớm để có chẩn đoán chính xác và một kế hoạch can thiệp phù hợp là cách tốt nhất để ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm và duy trì một bộ não khỏe mạnh, minh mẫn cùng một cuộc sống chất lượng.