Việt Nam – EU mở rộng hợp tác giáo dục, thúc đẩy đào tạo nhân lực chất lượng cao

Ngày hội Giáo dục châu Âu 2026. Ảnh: BTC.

Erasmus+ tạo dấu ấn trong hợp tác giáo dục đại học

Hợp tác giáo dục Việt Nam – Liên minh châu Âu (EU) đạt nhiều kết quả trong trao đổi sinh viên, nâng cao năng lực giáo dục đại học và phát triển giáo dục nghề nghiệp. Hai bên định hướng mở rộng mạng lưới đối tác, tăng cường nghiên cứu và ưu tiên những lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Theo báo cáo của Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT), hợp tác giáo dục và đào tạo giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu được triển khai theo cả hình thức song phương và đa phương. Trong đó, hợp tác song phương được thực hiện giữa Việt Nam với các quốc gia thành viên EU; hợp tác đa phương được thúc đẩy thông qua các cơ chế như Diễn đàn hợp tác giáo dục Á – Âu (ASEMME).

Trong khoảng 5 năm gần đây, Việt Nam đã ký khoảng 30 điều ước quốc tế và thỏa thuận quốc tế về hợp tác giáo dục, đào tạo với các thành viên EU. Ở cấp độ đa phương, Điều 28 của Hiệp định khung Đối tác và Hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và EU là cơ sở quan trọng để hai bên phối hợp triển khai các hoạt động trong lĩnh vực này.

Một trong những trọng tâm hợp tác là Chương trình Erasmus+, với các hoạt động trao đổi sinh viên, đào tạo thạc sĩ, nâng cao năng lực giáo dục đại học và hỗ trợ nghiên cứu.

Ngày 17/6, tại trụ sở Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đã có buổi làm việc với Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam Julien Guerrier nhằm trao đổi về định hướng thúc đẩy hợp tác giáo dục và đào tạo giữa Việt Nam và EU trong thời gian tới.

Giai đoạn 2015–2025, chương trình trao đổi sinh viên và tín chỉ quốc tế (International Credit Mobility – ICM) đã tạo điều kiện cho khoảng 3.700 sinh viên, nghiên cứu viên, giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục Việt Nam đến châu Âu học tập, nghiên cứu và trao đổi chuyên môn.

Với chương trình học bổng thạc sĩ Erasmus Mundus (Erasmus Mundus Joint Master Degrees – EMJMD), Việt Nam tham gia 36 dự án hợp tác với các trường đại học châu Âu trong giai đoạn 2015–2025, với 427 suất học bổng được trao cho sinh viên Việt Nam.

Cùng thời gian này, Ủy ban châu Âu đã tài trợ 99 dự án thuộc chương trình nâng cao năng lực giáo dục đại học (Capacity Building for Higher Education – CBHE), với sự tham gia của các cơ sở giáo dục, nghiên cứu và các bộ, ngành Việt Nam.

Ngoài ra, chương trình Jean Monnet hỗ trợ các sáng kiến giảng dạy, nghiên cứu về Liên minh châu Âu. Từ năm 2023 đến nay, Việt Nam tham gia 2 dự án trong khuôn khổ chương trình này.

Chương trình Marie Skłodowska-Curie Actions cũng mở ra cơ hội tài trợ đào tạo cho các nhà nghiên cứu ở nhiều giai đoạn nghề nghiệp, từ nghiên cứu sinh tiến sĩ đến các nhà khoa học giàu kinh nghiệm. EU đồng thời phối hợp với nhiều trường đại học Việt Nam triển khai các dự án nghiên cứu thuộc chương trình.

Nâng cao năng lực và chất lượng giáo dục đại học

Theo Cục Hợp tác quốc tế, Việt Nam là một trong những quốc gia châu Á đạt kết quả nổi bật khi tham gia Erasmus+. Việt Nam đứng đầu châu Á về số lượng dự án CBHE và nằm trong nhóm 3 quốc gia có nhiều chương trình trao đổi ICM nhất, theo đánh giá được nêu trong báo cáo.

Các chương trình, dự án Erasmus+ góp phần nâng cao năng lực và chất lượng giáo dục đại học, thúc đẩy trao đổi quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm về tự chủ đại học, nghiên cứu khoa học giữa các trường đại học, viện nghiên cứu của Việt Nam và châu Âu. Qua đó, hợp tác còn góp phần tăng cường hiểu biết về văn hóa giữa hai bên.

Tuy nhiên, việc thẩm định, phê duyệt một số dự án Erasmus+ tại các cơ sở giáo dục đại học thuộc Bộ GD&ĐT còn gặp khó khăn. Nguyên nhân được xác định là một số quy định pháp luật chưa cụ thể, trong khi quy trình, thủ tục triển khai chương trình của EU có những nội dung khác biệt, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất.

Trước thực tế này, Vụ Kế hoạch – Tài chính chủ trì, phối hợp với Cục Hợp tác quốc tế xin ý kiến để xây dựng văn bản hướng dẫn thực hiện các chương trình, dự án Erasmus+, góp phần tháo gỡ vướng mắc trong quá trình triển khai.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, Đại sứ Julien Guerrier và các thành viên hai bên chụp ảnh lưu niệm.

Hướng tới lĩnh vực công nghệ chiến lược

Bên cạnh giáo dục đại học, hợp tác Việt Nam – EU và các đối tác châu Âu còn được triển khai trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, gắn với phát triển kỹ năng, chuyển đổi số và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

Nhiều dự án đã được thực hiện với sự hỗ trợ của Chính phủ Đức và Đan Mạch. Trong đó, các chương trình do Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) triển khai tập trung vào chuyển đổi số cho lực lượng lao động, đổi mới giáo dục nghề nghiệp, tăng cường hợp tác khu vực trong ASEAN và thúc đẩy các cơ chế đối tác gắn đào tạo với di cư lao động an toàn, hợp pháp.

Một số dự án tiêu biểu gồm: Chương trình đổi mới giáo dục nghề nghiệp Việt Nam giai đoạn 2, chương trình hợp tác khu vực về giáo dục nghề nghiệp trong ASEAN và chương trình hỗ trợ cơ chế đối tác thúc đẩy giáo dục nghề nghiệp, di cư lao động định hướng phát triển.

Với Đan Mạch, dự án phát triển giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam được triển khai trong giai đoạn 2019–2023 và dự kiến tiếp tục sang giai đoạn 3, từ năm 2026 đến năm 2031.

Đáng chú ý, Hiệp định tài chính dự án “Chương trình hợp tác về giáo dục nghề nghiệp Việt Nam – EU” (VETVET) đã được ký ngày 31/12/2025, với tổng vốn tài trợ 50,940 triệu Euro. Dự án có thời gian thực hiện 5 năm kể từ ngày ký hiệp định tài chính.

Trong lĩnh vực giáo dục đại học, Việt Nam và các đối tác châu Âu cũng thúc đẩy mô hình xây dựng trường đại học theo định hướng đẳng cấp quốc tế, tiêu biểu là Trường Đại học Việt Đức với Đức và Đại học Công nghệ Hà Nội với Pháp.

Song song với triển khai các chương trình, hai bên tăng cường hoạt động kết nối, trao đổi kinh nghiệm thông qua hội nghị, hội thảo. Nhiều sự kiện về Erasmus+ đã được tổ chức tại Việt Nam như: Hội nghị Erasmus+ và Tuần lễ giáo dục đại học châu Âu ngày 3/11/2025 tại Hà Nội;

Hội nghị thượng đỉnh khu vực châu Á – Thái Bình Dương về Erasmus+ ngày 29–30/11/2023 tại Hà Nội; hội thảo giới thiệu chương trình Erasmus Mundus tại Quy Nhơn, Bình Định, tháng 5/2022.

Trước đó, tháng 6/2017, Bộ GD&ĐT phối hợp với EU và Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam tổ chức hội thảo giới thiệu chương trình học bổng Erasmus Mundus đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ dành cho giảng viên các trường đại học. Các hoạt động này góp phần cung cấp thông tin, mở rộng cơ hội tiếp cận chương trình và thúc đẩy sự tham gia của các cơ sở giáo dục Việt Nam vào mạng lưới hợp tác quốc tế.

Về định hướng thời gian tới, Cục Hợp tác quốc tế đề xuất tăng cường kết nối đối tác chiến lược giữa các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam và châu Âu; xây dựng, phát triển mạng lưới hợp tác giữa các cơ sở giáo dục hai bên.

Đối với Erasmus+ và hợp tác giáo dục đại học, một trong những nhiệm vụ được đề xuất là phối hợp với Bộ GD&ĐT tổ chức hội thảo hướng dẫn quy trình, thủ tục để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp tham gia hiệu quả các đợt kêu gọi đề xuất dự án năm 2027.

Hai bên cũng được đề xuất ưu tiên hợp tác đào tạo, nghiên cứu trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn và năng lượng xanh; hỗ trợ nhà nghiên cứu, cơ sở giáo dục Việt Nam tham gia sâu hơn vào chương trình Horizon Europe; đồng thời tăng cường tài trợ cho các dự án giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Ở cấp độ đa phương, việc mở rộng mạng lưới hợp tác trực tiếp giữa các cơ sở giáo dục hai bên và thúc đẩy hợp tác trong khuôn khổ Diễn đàn Bộ trưởng Giáo dục Á – Âu (ASEMME) tiếp tục được xác định là hướng đi quan trọng.

Theo báo cáo, ý định thư hợp tác giáo dục giữa Bộ GD&ĐT và EU đã hoàn tất đàm phán, dự kiến ký ngày 22/10/2026. Cùng với Hiệp định tài chính dự án hợp tác giáo dục nghề nghiệp Việt Nam – EU đã ký cuối năm 2025, văn kiện này được kỳ vọng tạo thêm cơ sở để hai bên mở rộng hợp tác, tăng cường kết nối giữa các cơ sở giáo dục và thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu mới.