Thông mũi khi bị nghẹt: làm ngay điều này để thở dễ tức thì

Thông mũi khi bị nghẹt giúp dễ hơn, hạn chế mệt mỏi, đau đầu và khó chịu

Nguyên nhân gây nghẹt mũi không thở được

Nghẹt mũi là một triệu chứng vô cùng phổ biến, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Về cơ bản, cảm giác nghẹt mũi không phải do sự tích tụ của chất nhầy như nhiều người lầm tưởng, mà là kết quả của việc các mạch máu trong niêm mạc mũi bị viêm và sưng lên. Tình trạng này làm thu hẹp đường thở qua mũi, gây ra cảm giác tắc nghẽn và khó thở. Việc xác định đúng nguyên nhân là bước đầu tiên và quan trọng nhất để có thể áp dụng các biện pháp khắc phục hiệu quả.

Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nghẹt mũi là viêm mũi do cảm lạnh hoặc cảm cúm. Khi virus xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ phản ứng bằng cách gây viêm tại niêm mạc mũi, làm các mạch máu sưng phồng và tăng tiết dịch nhầy để bẫy và loại bỏ virus. Tương tự, viêm xoang, tình trạng viêm các hốc xoang cạnh mũi, cũng là một thủ phạm phổ biến. Khi các xoang bị viêm, dịch không thể thoát ra ngoài, gây áp lực và tắc nghẽn lan sang cả đường mũi.

Bên cạnh các bệnh lý nhiễm trùng, môi trường sống cũng đóng một vai trò không nhỏ. Không khí ô nhiễm chứa đầy bụi mịn, khói thuốc, hóa chất và các chất gây dị ứng như phấn hoa, lông động vật có thể kích thích niêm mạc mũi, gây ra phản ứng viêm và nghẹt mũi. Đây được gọi là tình trạng viêm mũi không do dị ứng hoặc viêm mũi dị ứng. Ngay cả không khí quá khô, đặc biệt là trong môi trường sử dụng điều hòa hoặc máy sưởi liên tục, cũng có thể làm khô niêm mạc mũi, khiến nó dễ bị kích ứng và sưng lên.

Cuối cùng, một số thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại cũng có thể góp phần gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng nghẹt mũi. Việc uống không đủ nước khiến dịch nhầy trong mũi trở nên đặc hơn và khó tống ra ngoài. Lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch trong thời gian dài cũng có thể gây ra hiện tượng "nghẹt mũi dội ngược", khiến tình trạng tắc nghẽn trở nên tồi tệ hơn khi ngưng thuốc.

Hiểu rõ những yếu tố này sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe đường hô hấp của mình.

Những hậu quả không ngờ nếu nghẹt mũi kéo dài

Nghẹt mũi kéo dài mà không được xử lý đúng cách có thể dẫn đến nhiều hậu quả ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Hậu quả dễ nhận thấy nhất là sự mệt mỏi và tiêu tốn năng lượng. Khi bị nghẹt mũi, bạn buộc phải thở bằng miệng, đặc biệt là trong khi ngủ. Thở bằng miệng không hiệu quả bằng thở bằng mũi trong việc làm ấm, làm ẩm và lọc không khí.

Quan trọng hơn, nó có thể làm gián đoạn giấc ngủ, gây ra ngủ ngáy, thậm chí là các cơn ngưng thở khi ngủ mức độ nhẹ, khiến bạn thức dậy mệt mỏi, uể oải, giảm khả năng tập trung và hiệu suất làm việc vào ngày hôm sau.

Khi bị nghẹt mũi, dịch nhầy và vi khuẩn không thể thoát ra ngoài một cách tự nhiên. Sự ứ đọng này tạo ra một môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ từ một đợt viêm mũi cấp tính phát triển thành viêm xoang kéo dài (viêm xoang mạn tính). Viêm xoang mạn tính gây ra các triệu chứng dai dẳng như đau đầu, nặng mặt, chảy dịch mũi sau, ho kéo dài và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt.

Không chỉ dừng lại ở mũi và xoang, nghẹt mũi còn có thể ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận. Dịch nhầy có thể chảy ngược vào vòi nhĩ (ống nối tai giữa và vòm họng), gây ra viêm tai giữa, đặc biệt phổ biến ở trẻ em. Triệu chứng bao gồm đau tai, ù tai, giảm thính lực. Trong những trường hợp nặng hơn, vi khuẩn từ dịch nhầy ứ đọng có thể theo đường hô hấp đi xuống dưới, làm tăng nguy cơ viêm thanh quản, viêm phế quản và thậm chí là viêm phổi.

Do đó, việc xử lý tình trạng nghẹt mũi không chỉ giúp bạn thở dễ dàng hơn mà còn là một biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe hô hấp toàn diện, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Nghẹt mũi là một triệu chứng vô cùng phổ biến

Các cách thông mũi khi bị nghẹt dễ áp dụng

1. Rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý

Rửa mũi giúp làm sạch dịch nhầy, bụi bẩn, vi khuẩn và các tác nhân gây dị ứng đang bám trong hốc mũi. Nước muối sinh lý còn giúp làm ẩm niêm mạc mũi, giảm sưng viêm – nguyên nhân chính gây nghẹt mũi.

Nên sử dụng nước muối 0,9% và thực hiện 1–2 lần/ngày.

2. Xông hơi mũi bằng nước ấm

Hơi nước ấm giúp làm loãng dịch nhầy trong mũi, từ đó hỗ trợ dẫn lưu dễ dàng hơn và tạo cảm giác thông mũi nhanh chóng. Có thể kết hợp xông với sả, gừng, lá bạc hà hoặc tinh dầu khuynh diệp để tăng hiệu quả kháng khuẩn, giảm viêm.

Phù hợp khi nghẹt mũi do cảm lạnh, thay đổi thời tiết

3. Uống đủ nước

Bổ sung đủ nước giúp cơ thể duy trì độ ẩm cho niêm mạc mũi, hạn chế tình trạng dịch mũi đặc quánh gây tắc nghẽn. Nước ấm còn giúp làm dịu cổ họng, hỗ trợ giảm các triệu chứng đi kèm như khô mũi, rát họng.

Ưu tiên nước ấm, nước gừng, nước chanh ấm.

4. Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng mũi – cổ

Khi cơ thể bị lạnh, các mạch máu ở mũi dễ co lại, làm tăng cảm giác nghẹt mũi. Việc giữ ấm giúp cải thiện lưu thông máu tại niêm mạc mũi, từ đó hỗ trợ thông mũi tự nhiên.

Nên đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh gió lạnh đột ngột.

5. Massage nhẹ vùng cánh mũi và xoang

Massage giúp kích thích tuần hoàn máu, giảm áp lực tại các xoang mũi, nhờ đó cải thiện tình trạng tắc nghẽn. Có thể dùng đầu ngón tay xoa nhẹ hai bên cánh mũi theo vòng tròn trong 1–2 phút.

Thực hiện vài lần mỗi ngày để tăng hiệu quả.

Massage giúp kích thích tuần hoàn máu, giúp thông mũi khi bị nghẹt

6. Sử dụng thảo dược hỗ trợ thông mũi

Một số thảo dược như bạc hà, bạch chỉ, tân di hoa, cam thảo… có tác dụng làm ấm, giảm viêm, hỗ trợ thông mũi khi bị nghẹt. Các dược liệu này thường được dùng trong dạng trà thảo dược hoặc chế phẩm hỗ trợ hô hấp.

Nên chọn sản phẩm rõ nguồn gốc, phù hợp với độ tuổi.

7. Điều chỉnh tư thế ngủ hợp lý

Khi nằm ngủ, nếu đầu thấp, dịch mũi dễ ứ đọng gây nghẹt nặng hơn. Kê cao đầu giúp dịch mũi thoát xuống họng dễ hơn, từ đó giảm cảm giác bí mũi, khó thở khi ngủ.

8. Lưu ý khi sử dụng thuốc xịt mũi co mạch

Thuốc xịt mũi co mạch (chứa các hoạt chất như oxymetazoline, xylometazoline) có tác dụng nhanh trong việc giảm sưng niêm mạc. Tuy nhiên, chúng chỉ nên được sử dụng trong thời gian ngắn (thường không quá 3-5 ngày).

Việc lạm dụng có thể dẫn đến hiện tượng "viêm mũi do thuốc" hay "nghẹt mũi dội ngược", khiến tình trạng tắc nghẽn trở nên nghiêm trọng hơn và phụ thuộc vào thuốc. Thay vào đó, các dung dịch vệ sinh mũi từ nước biển là một lựa chọn phù hợp hơn cho việc sử dụng thường xuyên.

9. Xịt mũi bằng dung dịch vệ sinh mũi 

Xịt mũi bằng dung dịch vệ sinh mũi giúp làm sạch niêm mạc mũi một cách nhẹ nhàng, loại bỏ gỉ mũi, chất nhầy, bụi bẩn và các tác nhân gây dị ứng tích tụ trong hốc mũi.

Thành phần từ nước biển kết hợp cùng Xylitol và D-Panthenol giúp làm ẩm, làm dịu niêm mạc, giảm cảm giác khô rát, từ đó hỗ trợ phòng ngừa và cải thiện tình trạng nghẹt mũi, giúp mũi thông thoáng và dễ thở hơn.

Dung dịch có thể sử dụng hằng ngày, phù hợp cho người lớn và trẻ em trên 6 tuổi, kể cả phụ nữ mang thai và cho con bú.

Nên xịt 4–6 lần/ngày, mỗi bên mũi 2–3 nhịp để đạt hiệu quả làm sạch và thông mũi.

Kết luận

Nghẹt mũi là một triệu chứng phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Nó không chỉ gây khó chịu tức thời mà còn có thể dẫn đến mệt mỏi, ảnh hưởng đến giấc ngủ và làm tăng nguy cơ các vấn đề sức khỏe khác nếu kéo dài. Việc hiểu rõ nguyên nhân, từ nhiễm virus, vi khuẩn đến các yếu tố môi trường và thói quen sinh hoạt, là "chìa khóa" để có biện pháp xử lý phù hợp.

Áp dụng các phương pháp đơn giản tại nhà là cách hiệu quả để bạn kiểm soát và phòng ngừa tình trạng này. Nếu các triệu chứng nghẹt mũi kéo dài, trở nên nghiêm trọng hơn hoặc đi kèm với các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao, đau nhức dữ dội, bạn nên tìm đến sự tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ để được chẩn đoán và hỗ trợ kịp thời.