Giải pháp bỏ túi "nhỏ mà có võ" cho người bị ho nhiều, khản tiếng

Giải pháp bỏ túi "nhỏ mà có võ" cho người bị ho nhiều, khản tiếng, mất giọng

Ho nhiều, khản tiếng, mất giọng không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng lớn đến công việc, học tập và giao tiếp hằng ngày. Trong những tình huống này, một giải pháp nhỏ gọn, tiện mang theo nhưng hỗ trợ làm dịu họng và giảm cảm giác khó chịu có thể trở thành “trợ thủ” hữu ích mà nhiều người đang tìm kiếm.

Ho nhiều, khản tiếng, mất giọng không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng lớn đến công việc

Hiểu rõ về ho nhiều, khản tiếng, mất giọng

Ho bản chất là một phản xạ sinh lý có điều kiện và có lợi của cơ thể nhằm tống xuất các dị vật, chất nhầy hoặc vi sinh vật gây bệnh ra khỏi đường hô hấp, giúp làm sạch phế quản và khí quản. Tuy nhiên, khi niêm mạc họng bị viêm nhiễm do virus, vi khuẩn hoặc do các tác nhân dị ứng từ môi trường, các cơ quan thụ cảm kích ứng tại vùng họng sẽ bị kích thích quá mức.

Tình trạng kích ứng liên tục này tạo ra phản xạ ho nhiều không thể kiểm soát. Khi bạn ho nhiều, các cơ hô hấp và đặc biệt là vùng cơ thanh quản phải co bóp với cường độ cực mạnh và tần suất liên tục. Luồng không khí bị đẩy ra ngoài với áp lực rất lớn sẽ chà xát liên tục vào niêm mạc họng vốn đang bị tổn thương, gây ra hiện tượng trầy xước, sưng nề và viêm loét nặng hơn. Nói cách khác, chính việc ho nhiều là tác nhân cơ học hàng đầu làm trầm trọng thêm mức độ tổn thương của vùng hầu họng.

Từ tổn thương thanh quản đến hiện tượng khản tiếng

Dây thanh quản là hai dải cơ dẻo dai nằm bên trong thanh quản, có nhiệm vụ rung động để tạo ra âm thanh khi luồng không khí từ phổi đi qua. Ở trạng thái khỏe mạnh, hai dây thanh này sẽ khép mở nhịp nhàng và đồng đều, tạo ra giọng nói trong trẻo, rõ ràng.

Tuy nhiên, khi vùng họng bị viêm nhiễm lan xuống thanh quản do hệ quả của những trận ho nhiều hoặc do việc nói quá lớn, nói quá lâu, hai dây thanh này sẽ bắt đầu bị phù nề, sưng huyết và dày lên. Lúc này, do bề mặt dây thanh không còn mịn màng và không thể khép khít lại với nhau như bình thường, luồng không khí đi qua sẽ bị rò rỉ và rung động không đều. Đây chính là cơ chế trực tiếp sinh ra hiện tượng khản tiếng. Giọng nói của người bệnh lúc này trở nên trầm đục, hụt hơi, thều thào và cần phải tốn rất nhiều sức lực mới có thể phát ra âm thanh.

Tổn thương niêm mạc, dẫn đến mất giọng

Khi tình trạng khản tiếng không được can thiệp kịp thời mà tiếp tục phải chịu áp lực từ các cơn ho nhiều dai dẳng hoặc người bệnh vẫn cố sức nói chuyện, giao tiếp, dây thanh quản sẽ rơi vào trạng thái quá tải nghiêm trọng. Hiện tượng sưng tấy, viêm nhiễm chuyển sang giai đoạn nặng, khiến hai dây thanh hoàn toàn bị tê liệt, mất đi khả năng rung động hoặc khoảng hở giữa hai dây thanh quá lớn khiến không khí đi qua không thể tạo thành tiếng.

Hệ quả tất yếu là người bệnh bị mất giọng hoàn toàn. Khi đã rơi vào trạng thái mất giọng, người bệnh chỉ có thể giao tiếp bằng cách thì thầm hoặc viết ra giấy. Đây là mức độ tổn thương nghiêm trọng của niêm mạc thanh quản, đòi hỏi phải có một chế độ kiêng cữ nghiêm ngặt kết hợp với các giải pháp điều trị tại chỗ chuyên sâu để phục hồi lại cấu trúc nguyên bản của cơ cơ học tạo thanh.

Hình ảnh họng bình thường và họng bị tổn thương do viêm họng, viêm amidan

Những sai lầm khi điều trị ho nhiều, khản tiếng, mất giọng

Khi đối mặt với các triệu chứng ho nhiều, khản tiếng hay mất giọng, đại đa số người bệnh đều rơi vào tâm lý chủ quan ở giai đoạn đầu, sau đó lại chuyển sang tâm lý nôn nóng, hoảng loạn ở giai đoạn sau. Sự thiếu hụt kiến thức y khoa dẫn đến những sai lầm kinh điển, không những không chữa khỏi bệnh mà còn khiến tổn thương lan rộng và biến chứng nguy hiểm.

Lạm dụng thuốc kháng sinh một cách vô tội vạ

Đây là sai lầm phổ biến nhất trong thói quen chăm sóc sức khỏe của người Việt. Cứ hễ thấy xuất hiện cơn ho nhiều hay cổ họng bắt đầu khản tiếng, người bệnh lại tự ý ra hiệu thuốc mua các liều kháng sinh mạnh về uống. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa lâm sàng đã chỉ ra rằng, có đến 80% nguyên nhân gây viêm đường hô hấp trên dẫn đến ho nhiều và khản tiếng là do virus gây ra (như Rhinovirus, Coronavirus, Influenza virus), hoặc do thay đổi thời tiết dị ứng thời tiết.

Kháng sinh hoàn toàn không có bất kỳ tác dụng nào đối với virus hay các tác nhân vật lý này. Việc lạm dụng kháng sinh vô tội vạ khi bị ho nhiều không chỉ gây lãng phí tiền bạc, làm suy giảm hệ miễn dịch tự nhiên, gây tác dụng phụ hại gan, hại dạ dày mà nguy hiểm hơn còn dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh (lờn thuốc) của toàn xã hội. Khi cơ thể thực sự bị nhiễm khuẩn, kháng sinh sẽ không còn tác dụng bảo vệ.

Sử dụng sai các loại viên ngậm chứa hóa chất giảm đau cấp tốc

Khi cổ họng đau rát, ho nhiều liên tục dẫn đến mất giọng, nhiều người thường tìm đến các loại viên ngậm có chứa chất giảm đau hóa học hoặc chất gây tê cục bộ. Những viên ngậm này mang lại cảm giác dễ chịu rất nhanh chóng, đánh lừa hệ thần kinh rằng cổ họng đã bình phục.

Tuy nhiên, đây là một cái bẫy cảm giác nguy hiểm. Các hóa chất giảm đau này chỉ ức chế tạm thời các đầu mút dây thần kinh cảm giác chứ hoàn toàn không có khả năng làm lành tổn thương, không có tác dụng kháng viêm hay tiêu diệt tận gốc mầm bệnh. Khi cảm giác đau bị che giấu đi, người bệnh lại tiếp tục nói lớn, nói nhiều, khiến dây thanh quản vốn đang tổn thương lại càng phải hoạt động quá sức, làm cho tình trạng khản tiếng trở nên trầm trọng hơn và đẩy nhanh đến nguy cơ mất giọng.

Cố gắng nói thì thầm khi bị khản tiếng, mất giọng

Một lầm tưởng cực kỳ tai hại của người bệnh khi bị khản tiếng hoặc mất giọng là chuyển sang nói thì thầm để "bảo vệ giọng". Y học hiện đại đã chứng minh, việc nói thì thầm thực chất đòi hỏi một áp lực cơ học lên hai dây thanh quản lớn hơn rất nhiều so với việc nói với âm lượng bình thường.

Khi nói thì thầm, các cơ quanh thanh quản phải gồng siết lại cực mạnh để điều tiết luồng hơi yếu ớt. Hành động này vô tình tạo ra một lực ép căng thẳng, khiến các mô dây thanh đang bị sưng nề phải chịu ma sát nặng nề hơn. Do đó, việc nói thì thầm chính là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng khản tiếng kéo dài dai dẳng và khiến giọng nói mãi không thể phục hồi.

Áp dụng các bài thuốc dân gian sai cách hoặc mất quá nhiều thời gian chuẩn bị

Sử dụng chanh đào mật ong, quất hấp đường phèn, hay lá hẹ chưng là những bài thuốc dân gian rất tốt cho người bị ho nhiều. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của các phương pháp này là sự lích kích, tốn thời gian chuẩn bị và không thể mang theo bên mình khi đi làm, đi công tác.

Hơn nữa, nếu sử dụng mật ong hay đường phèn với hàm lượng đường quá cao, nồng độ đường đặc khi đi qua cổ họng sẽ hút nước từ các tế bào niêm mạc theo cơ chế thẩm thấu, làm cho niêm mạc họng càng thêm khô rát, kích thích các cơn ho nhiều bùng phát dữ dội hơn. Đồng thời, các bài thuốc này chỉ tác động thoáng qua trong vài giây ngắn ngủi khi nuốt xuống, không thể lưu giữ hoạt chất tại vùng tổn thương đủ lâu để phát huy tác dụng.

Dung dịch xịt họng từ thảo dược - Tác dụng tại chỗ, làm dịu niêm mạc họng, hỗ trợ giảm ho

Khi bạn uống một viên thuốc giảm ho hay giảm viêm qua đường uống, hoạt chất phải trải qua một hành trình dài: Đi vào dạ dày, phân hủy, hấp thu qua màng ruột vào hệ tuần hoàn máu, đi qua gan để chuyển hóa rồi mới theo mạch máu phân bố đến vùng hầu họng. Quá trình này không chỉ mất từ 30 phút đến 1 tiếng để phát huy tác dụng mà nồng độ hoạt chất khi đến được vùng họng đã bị hao hụt và phân tán đi rất nhiều.

Ngược lại, giải pháp tác động tại chỗ - dung dịch xịt họng từ thảo dược - giúp đưa các hoạt chất tiếp xúc niêm mạc họng và vùng cận thanh quản, có tác dụng tại chỗ. 

Với chai dung dịch được thiết kế nhỏ gọn, nằm gọn trong lòng bàn tay, là giải pháp bỏ túi tiện lợi, hỗ trợ cho người bị ho, khản tiếng, mất giọng.

Y học cổ truyền có nhiều loại thảo dược giúp hỗ trợ giảm ho, khản tiếng hiệu quả như:

• Lá trầu không: Chứa hàm lượng tinh dầu cao với hoạt chất phenol có tính sát trùng, giúp hỗ trợ làm sạch vùng họng và giảm sưng tấy hữu hiệu.
• Tỏi: Chứa hoạt chất Allicin – được mệnh danh là một trong những loại kháng sinh tự nhiên, không chỉ giúp giảm vi khuẩn, virus gây bệnh đường hô hấp.
• Kim ngân hoa: Là thảo dược kháng viêm, thanh nhiệt, có tác dụng ức chế mạnh mẽ đối với các chủng vi khuẩn gây viêm họng, viêm amidan, làm dịu cảm giác đau rát cổ họng.
• Trà xanh: Giàu hoạt chất EGCG có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, kháng khuẩn và kháng virus, giúp giảm viêm và khử mùi hôi miệng do dịch đờm ứ đọng.
• Lá đào: Chứa các hợp chất hữu cơ có tính sát khuẩn, hỗ trợ làm sạch vùng hầu họng, giảm tình trạng sưng phù niêm mạc gây khản tiếng.
• Diếp cá: Có tính mát, tác dụng kháng viêm và ức chế vi khuẩn, hỗ trợ làm giảm phản xạ kích ứng gây ho.
• Trần bì (Vỏ quýt chín): Là vị thuốc giúp làm ấm đường hô hấp, giảm co thắt cơ trơn, từ đó giúp giảm cơn ho nhiều về đêm và sáng sớm.
• Hoa đu đủ đực: Các hoạt chất như papain, acid gallic có trong hoa đu đủ đực giúp kháng viêm, làm dịu niêm mạc họng bị kích ứng và ức chế phản xạ ho.
• Ngũ vị tử: Có tác dụng liễm phế, chỉ khái (giữ phế khí và cầm ho). Vị thuốc này đặc biệt hiệu quả đối với các trường hợp phế hư gây ho nhiều kéo dài, ho khan mất sức dẫn đến nguy cơ khản tiếng.
• Mã tiên thảo: Giúp thanh nhiệt, giải độc, tiêu thũng, hỗ trợ làm loãng dịch nhầy, xoa dịu vùng họng bị tổn thương.
• Bạch chỉ: Có tính ấm, tác dụng tán hàn, giải biểu, giảm đau, đồng thời giảm tiết dịch đờm, giữ cho vùng thanh quản luôn khô thoáng.
• Lá liễu: Chứa chất salicin có cấu trúc tương tự như hoạt chất giảm đau kháng viêm, giúp giảm đau họng, hạ nhiệt tại chỗ và làm dịu các cơn ho kích ứng.
• Hoàng cầm: Chứa hoạt chất baicalin có tác dụng kháng viêm cực kỳ mạnh mẽ dưới góc nhìn của y học hiện đại, ức chế các hóa chất trung gian gây viêm, làm giảm hiện tượng sưng huyết, phù nề của dây thanh quản đang bị tổn thương sâu.
• Mã tiên thảo: Bên cạnh khả năng giảm ho, vị thuốc này còn giúp tiêu sưng, làm xẹp các mô cơ bị phì đại ở vùng thanh quản, hỗ trợ phục hồi chứng khản tiếng.
• Ngưu tất: Có tác dụng hoạt huyết, dẫn thuốc đi xuống và tiêu sưng ứ. Ngưu tất giúp tăng cường lưu thông máu đến vùng hầu họng để nuôi dưỡng và sửa chữa các tế bào niêm mạc bị tổn thương cơ học do ho nhiều.
• Hoàng bá: Chứa hàm lượng berberin cao, giúp kháng viêm, tiêu sưng, bảo vệ cấu trúc của dây thanh khỏi nguy cơ xơ hóa gây mất giọng.
• Xích đồng nam: Có tác dụng tiêu viêm, giải độc, hỗ trợ phục hồi độ đàn hồi tự nhiên của cơ quan phát âm.
• Trinh nữ hoàng cung: Chứa các alcaloid có khả năng kháng viêm và điều hòa miễn dịch, ngăn ngừa nguy cơ hạt xơ dây thanh – nguyên nhân hàng đầu gây khản tiếng mãn tính.
• Đảng sâm: Vị thuốc đại bổ tỳ phế, giúp nâng cao phế khí, tăng cường thể trạng tổng thể. Khi phế khí khỏe mạnh, cơ thể sẽ tự có khả năng đề kháng tốt trước sự thay đổi của thời tiết, giảm ho.
• Hoa Hòe: Giàu rutin giúp làm bền thành mạch, giảm tình trạng xuất huyết, sưng huyết tại niêm mạc họng khi người bệnh phải rặn ho quá mức.
• Hoài sơn: Giúp bổ phế, tỳ, vị, kích thích sinh tân dịch (nước bọt và chất nhầy tự nhiên bảo vệ họng). Hoài sơn ngăn ngừa tình trạng khô cổ họng – một trong những tác nhân hàng đầu kích hoạt phản xạ ho nhiều.
• Kén tằm: Chứa các axit amin và protein tự nhiên (sericin) giúp tạo một lớp màng sinh học siêu mỏng bao bọc, giữ ẩm và bảo vệ niêm mạc họng trước các tác nhân kích ứng từ bụi bẩn, khói thuốc lá.
• Rễ dền gai: Có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu thũng, giúp làm mát cơ thể, giảm cảm giác nóng rát, sưng nghẹn ở cổ họng khi bị viêm amidan cấp tính.

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu ứng dụng kết hợp với công nghệ hiện đại, sản xuất tại nhà máy dược phẩm tạo nên Dung dịch Xịt họng thảo dược tiện sử dụng và dễ bảo quản. 

Dung dịch Xịt họng thảo dược hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị ho nhiều, viêm họng, viêm amidan, viêm thanh quản có thể tham khảo sử dụng. 

Dung dịch Xịt họng thảo dược hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc

Giải đáp các thắc mắc thường gặp

Ho, khản tiếng có phải luôn cần dùng kháng sinh không?

Không phải lúc nào cũng cần kháng sinh. Đa số các trường hợp ho, khản tiếng là do virus, kháng sinh không có tác dụng. Chỉ khi có bằng chứng nhiễm khuẩn hoặc theo chỉ định của bác sĩ mới nên dùng kháng sinh.

Nói nhiều có làm cho tình trạng ho, khản tiếng nặng hơn không?

Đúng vậy. Nói nhiều, nói to hoặc la hét sẽ làm căng thẳng và tổn thương dây thanh âm, khiến tình trạng ho và khản tiếng trở nên nặng hơn. Hãy cho giọng nói nghỉ ngơi.

Làm thế nào để phân biệt ho do cảm lạnh thông thường và ho do các bệnh lý nghiêm trọng?

Ho do cảm lạnh thường đi kèm sổ mũi, hắt hơi, sốt nhẹ và tự khỏi trong 1-2 tuần. Ho do bệnh lý nghiêm trọng thường kéo dài, kèm theo khó thở, sụt cân, đau ngực, ho ra máu hoặc không có các triệu chứng cảm thông thường.

Tổng kết

Ho nhiều, khản tiếng, mất giọng là những vấn đề sức khỏe phổ biến nhưng không nên chủ quan. Bằng cách hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm dấu hiệu và áp dụng giải pháp bỏ túi "nhỏ mà có võ" giúp hỗ trợ làm giảm các tình trạng ho, ngứa họng, đau rát họng, khản tiếng do ảnh hưởng của viêm họng, viêm amidan, viêm thanh quản.