Bé bị tiêu chảy khi uống kháng sinh: 5 giải pháp nên áp dụng ngay!

Tình trạng bé tiêu chảy khi dùng kháng sinh khá phổ biến

Hiểu đúng về tình trạng tiêu chảy do kháng sinh

Kháng sinh là một phát minh vĩ đại của y học, giúp cơ thể chống lại các bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh, đặc biệt ở trẻ nhỏ, đôi khi đi kèm với một tác dụng không mong muốn khá phổ biến: tiêu chảy. Đây là nỗi lo của không ít bậc cha mẹ khi con phải điều trị bằng kháng sinh.

Tình trạng này xảy ra do cơ chế hoạt động của thuốc. Kháng sinh được thiết kế để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, nhưng nó không thể phân biệt được đâu là vi khuẩn có hại và đâu là vi khuẩn có lợi. Hậu quả là, một lượng lớn lợi khuẩn cư trú trong đường ruột, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu hóa thức ăn và duy trì sự ổn định của hệ tiêu hóa, cũng bị tiêu diệt.

Sự mất cân bằng đột ngột này trong hệ vi sinh vật đường ruột được gọi là loạn khuẩn. Khi các vi khuẩn tốt suy yếu, các vi khuẩn có hại hoặc nấm men có cơ hội phát triển quá mức, gây ra tình trạng rối loạn tiêu hóa. Đồng thời, việc thiếu hụt lợi khuẩn làm giảm khả năng lên men và tiêu hóa một số loại đường và chất dinh dưỡng trong ruột, dẫn đến áp suất thẩm thấu trong lòng ruột tăng lên, kéo nước vào và gây ra hiện tượng phân lỏng, hay còn gọi là tiêu chảy.

Việc hiểu rõ nguyên nhân này giúp cha mẹ có cái nhìn đúng đắn, không quá hoang mang và tìm ra giải pháp phù hợp. Nhận biết sớm và can thiệp kịp thời không chỉ giúp giảm thời gian bé bị bệnh, giảm bớt sự khó chịu cho con, mà còn ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như mất nước, rối loạn điện giải.

Quan trọng hơn, việc phục hồi hệ vi sinh đường ruột sớm sẽ là nền tảng vững chắc cho sức khỏe tiêu hóa và hệ miễn dịch của trẻ trong tương lai.

Bé bị tiêu chảy khi uống kháng sinh là tình trạng phổ biến

Dấu hiệu bé bị tiêu chảy khi uống kháng sinh 

Cha mẹ cần chú ý đến các dấu hiệu ban đầu để có thể can thiệp sớm.

Dấu hiệu nhẹ có thể là số lần đi tiêu của bé tăng lên, khoảng 3-5 lần một ngày, phân lỏng hơn bình thường, có thể có mùi hơi chua.

Bé có thể quấy khóc, biếng ăn hơn một chút nhưng thường không sốt cao hay đau bụng dữ dội.

Tuy nhiên, cần đưa bé đi khám ngay nếu tiêu chảy kéo dài hơn 48 giờ, phân có lẫn máu hoặc chất nhầy, bé có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng như môi khô, mắt trũng, khóc không có nước mắt, rất mệt mỏi hoặc ngủ li bì.

Nguyên nhân khiến bé bị tiêu chảy khi uống kháng sinh

Nguyên nhân cốt lõi gây ra tình trạng tiêu chảy khi bé uống kháng sinh chính là sự phá vỡ cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột. Hãy tưởng tượng đường ruột của bé là một khu vườn đa dạng sinh học, nơi hàng tỷ vi sinh vật “tốt” và một số ít vi sinh vật “xấu” cùng chung sống hòa bình. Các lợi khuẩn giúp tiêu hóa thức ăn, sản xuất vitamin và ngăn chặn sự phát triển của mầm bệnh.

Khi kháng sinh phổ rộng được đưa vào cơ thể, nó hoạt động như một “cơn bão” quét qua khu vườn này, tiêu diệt không phân biệt cả vi khuẩn gây bệnh lẫn các lợi khuẩn cần thiết. Sự sụt giảm đột ngột số lượng lợi khuẩn tạo ra một khoảng trống, tạo điều kiện cho các vi khuẩn có hại, đặc biệt là Clostridium difficile, phát triển mạnh mẽ và gây ra tiêu chảy.

Hiện tượng này còn được gọi là tiêu chảy liên quan đến kháng sinh. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt lợi khuẩn còn làm giảm khả năng phân giải đường lactose và các loại carbohydrate phức tạp khác, khiến chúng tồn đọng trong ruột, hút nước và gây ra phân lỏng.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bé bị tiêu chảy khi dùng kháng sinh bao gồm:

Sử dụng kháng sinh phổ rộng (như amoxicillin, cephalosporin), dùng kháng sinh liều cao hoặc trong thời gian dài, và đặc biệt là việc tự ý sử dụng kháng sinh không theo chỉ định của bác sĩ.

Chế độ ăn uống trong thời gian bé bị bệnh cũng đóng vai trò quan trọng. Nếu chế độ ăn thiếu chất xơ, nhiều đường hoặc thực phẩm khó tiêu có thể làm tình trạng thêm trầm trọng. 

Giải pháp khắc phục khi bé bị tiêu chảy

Không tự ý ngưng kháng sinh

Điều quan trọng nhất là không tự ý ngưng kháng sinh của bé trừ khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ. Việc ngưng thuốc đột ngột có thể khiến tình trạng nhiễm khuẩn ban đầu không được xử lý dứt điểm và trở nên nghiêm trọng hơn.

Hãy liên hệ với bác sĩ đang điều trị cho bé để thông báo về tình hình và nhận được lời khuyên chuyên môn. Bác sĩ có thể cân nhắc đổi sang một loại kháng sinh khác ít ảnh hưởng đến đường ruột hơn hoặc điều chỉnh liều lượng.

Bù nước và điện giải

Tiêu chảy làm cơ thể mất đi một lượng lớn nước và các chất khoáng quan trọng. Hãy cho bé uống nhiều nước hơn bình thường, có thể sử dụng dung dịch oresol pha đúng theo hướng dẫn. Cho bé uống từng ngụm nhỏ và thường xuyên.

Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu hóa

Về chế độ ăn, hãy ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu hóa và có khả năng làm đặc phân như chuối, cơm trắng, cháo loãng, bánh mì nướng hoặc táo xay.

Tránh các thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, nước ngọt có ga và các sản phẩm từ sữa có thể làm tình trạng nặng hơn.

Các thực phẩm lên men tự nhiên như sữa chua cũng là một nguồn cung cấp probiotic dồi dào. Khi bé phải dùng kháng sinh, hãy tăng cường các loại thực phẩm này trong thực đơn.

Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

Luôn rửa tay sạch sẽ cho cả mẹ và bé trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Nguồn nước uống phải đảm bảo sạch, và tránh cho bé ăn các loại thực phẩm sống, tái hoặc chưa được nấu chín kỹ, đặc biệt trong giai đoạn nhạy cảm này.

Bổ sung lợi khuẩn đường ruột

Một trong những giải pháp hỗ trợ hiệu quả nhất để giảm thiểu tình trạng tiêu chảy do kháng sinh là bổ sung lợi khuẩn đường ruột. Việc này giúp khôi phục lại sự cân bằng hệ vi sinh đã bị phá vỡ.

Các sản phẩm men vi sinh chứa các chủng lợi khuẩn đã được nghiên cứu như bào tử lợi khuẩn Bacillus clausii là những lựa chọn phổ biến, đang ngày càng được tin dùng. 

Bào tử là một dạng “ngủ đông” của vi khuẩn, giúp chúng có lớp áo giáp bảo vệ vững chắc, bền vững với môi trường axit khắc nghiệt của dạ dày và đến được ruột để phát huy tác dụng.

Một số sản phẩm cung cấp đến 2 tỷ bào tử lợi khuẩn Bacillus clausii trong mỗi gam, giúp bổ sung một lượng lớn lợi khuẩn cho đường ruột.

Việc bổ sung lợi khuẩn không chỉ hỗ trợ giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, đau bụng, đầy hơi do loạn khuẩn đường ruột mà còn giúp hệ tiêu hóa của bé phục hồi nhanh hơn.

Các sản phẩm này thường được bào chế dưới dạng gói bột, rất tiện lợi khi dùng cho trẻ nhỏ. Cha mẹ có thể pha với sữa, nước hay thức ăn của trẻ. Lưu ý không pha với nước nóng quá 40 độ C để đảm bảo chất lượng của lợi khuẩn và tốt nhất nên cho bé dùng trước bữa ăn khoảng 30 phút.

Bổ sung men vi sinh giúp bổ sung lợi khuẩn đường ruột, giảm rối loạn tiêu hóa

Câu hỏi thường gặp khi bé bị tiêu chảy do thuốc kháng sinh

Bé bị tiêu chảy khi uống kháng sinh có cần dùng thuốc cầm tiêu chảy không?

Cha mẹ không nên tự ý cho bé dùng các loại thuốc cầm tiêu chảy không kê đơn. Tiêu chảy là một cơ chế tự nhiên của cơ thể để đào thải độc tố và vi khuẩn có hại. Việc dùng thuốc ngăn cản quá trình này có thể làm độc tố tích tụ lại trong ruột, gây nguy hiểm. Hãy luôn hỏi ý kiến bác sĩ trước khi cho bé dùng bất kỳ loại thuốc nào.

Khi nào nên ngưng kháng sinh và khi nào cần tiếp tục dùng?

Chỉ có bác sĩ mới có thể quyết định việc này. Việc ngưng kháng sinh sớm có thể dẫn đến kháng thuốc và làm bệnh tái phát nặng hơn. Nếu bé bị tiêu chảy, hãy báo cho bác sĩ. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ nghiêm trọng và quyết định xem có nên tiếp tục, giảm liều, đổi thuốc hay ngưng thuốc.

Có phải chỉ nên dùng men vi sinh khi bé bị tiêu chảy không?

Việc bổ sung men vi sinh giúp bổ sung lợi khuẩn đường ruột, hỗ trợ giảm rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy khi dùng thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, cha mẹ cũng nên kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh và bổ sung nước cho trẻ để tránh mất nước và giúp củng cố sức khỏe đường ruột và hệ miễn dịch nói chung.

Kết luận

Tình trạng bé bị tiêu chảy khi uống kháng sinh là một phản ứng phụ thường gặp, xuất phát từ sự mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Tuy nhiên, đây là một vấn đề hoàn toàn có thể kiểm soát và khắc phục nếu cha mẹ có đủ kiến thức. 

Lưu ý, nếu tình trạng tiêu chảy của bé kéo dài hơn 48 giờ, có dấu hiệu mất nước nặng hoặc trong phân có máu, hãy đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử lý kịp thời.