Phụ huynh "sốc" trước dự thảo Quy chế thi chuyên theo khối: Học sinh sẽ ôn từ 3 môn tăng lên 5 môn chỉ trong 6 tháng

Bỏ thi chuyên theo từng môn: Phụ huynh bàng hoàng, lo lắng

Trao đổi với PV báo Dân Việt, chị Hoàng Hồng Hạnh - phường Đại Mỗ, Hà Nội, có con năm nay chuẩn bị thi vào lớp 10 chuyên Hóa của 2 trường là THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam và THPT Chuyên Nguyễn Huệ, bày tỏ lo lắng về việc tăng số môn thi trong khi thời gian chuẩn bị chỉ còn 6 tháng sẽ tạo thêm áp lực rất lớn cho học sinh.

Theo chị Hạnh, con chị hiện ôn thi riêng môn Hóa là 2 buổi/tuần và mỗi buổi khoảng 400.000-500.000 đồng, chưa tính 3 môn Toán, Văn, Anh. Cho Hạnh bày tỏ: "Nói như vậy để thấy phụ huynh dành nhiều thời gian và kinh tế cho con được vào ngôi trường chuyên mơ ước.

“Để học chuyên sâu, nâng cao một môn học, cả cô, trò và phụ huynh đã phải rất vất vả, đầu tư công sức theo một lộ trình 2-3 năm mà chưa chắc đã thi đỗ. Nay chỉ còn khoảng 6,5 tháng nữa là đến kỳ thi, số môn phải ôn tập lại tăng lên 5 môn, trong đó có một môn chuyên. Tôi không biết con có đủ thời gian để xoay xở đáp ứng yêu cầu này không” - chị Hạnh chia sẻ lo lắng.

Thí sinh và phụ huynh trong một kỳ thi chuyên ở Hà Nội. Ảnh: Tào Nga

Phụ huynh Lê Tâm Anh, ở TP.HCM, có con sinh năm 2012 cũng sốc trước thông tin này. "Tôi cho rằng, việc thay đổi phương thức tuyển sinh vào trường THPT chuyên, đặc biệt là chuyển từ thi chuyên theo từng môn sang thi theo khối chuyên, cần có lộ trình phù hợp, tránh gây xáo trộn đối với những học sinh đang ở giai đoạn nước rút chuẩn bị cho kỳ thi Tuyển sinh lớp 10

Lứa học sinh sinh năm 2012 có số lượng đông hơn đáng kể so với những năm trước, khiến áp lực cạnh tranh vào lớp 10 vốn đã rất lớn. Đối với những học sinh có nguyện vọng thi vào trường chuyên, nhiều em đã xây dựng kế hoạch ôn tập từ hè lớp 6, lớp 7, lớp 8. Các em dành nhiều thời gian, công sức để đào sâu kiến thức ở môn học mình có năng lực và thế mạnh, cùng với sự đầu tư, đồng hành không nhỏ của gia đình.

Nếu phương thức tuyển sinh mới được áp dụng ngay trong kỳ thi năm nay, học sinh sẽ rơi vào thế bị động bởi lộ trình ôn luyện đã được xây dựng trong nhiều năm có thể bị xáo trộn. Những kiến thức chuyên sâu mà các em tích lũy suốt 3-4 năm chưa kịp phát huy hiệu quả thì yêu cầu tuyển sinh đã thay đổi. Trong khi đó, thời gian còn lại không nhiều để học sinh bổ sung, điều chỉnh kế hoạch ôn tập, dẫn đến áp lực tâm lý rất lớn cho cả các em và gia đình" - chị Tâm Anh bày tỏ.

Anh Bùi Ngọc Phúc, đồng tác giả sách "Tư vấn kỳ thi vào 10" và "Cùng con vượt qua các kỳ thi" cho rằng đề xuất về đổi mới thi chuyên của Bộ giáo dục và Đào tạo với mục tiêu phát hiện và đào tạo học sinh một cách toàn diện. Tuy nhiên điều khiến phụ huynh có con học lớp 9 và lớp 8 hoang mang là thời gian áp dụng từ năm học 2027-2028 nếu đủ điều kiện hoặc có nới sẽ sang năm 2028-2029. Như vậy là quá gấp.

"Ai có con định hướng thi chuyên đều đã cho con học nâng cao môn chuyên định thi sớm nhất là năm lớp 7 và lớp 8, còn lớp 9 là dành khá nhiều thời gian để ôn luyện. Năm học này đã đi được 1/4 chặng đường, mọi thay đổi trong phương thức tuyển sinh vào trường chuyên sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ với các em học sinh. Giáo dục cần đổi mới và có tầm nhìn dài hạn, bởi thế nếu Bộ đề xuất phương án, trước tiên cần xây dựng lộ trình phù hợp" - anh Phúc bày tỏ.

"Theo thông tin được Bộ trao đổi trong ngày 10/11, không phải tất cả trường chuyên đều bắt buộc đổi mới tuyển sinh từ năm 2027; điều kiện thực hiện và tác động tới học sinh lớp 9 cần được cân nhắc kỹ. Đây vẫn là quá trình hoàn thiện dự thảo. Thêm thời gian là cần thiết, nhưng thời gian ấy phải được dùng để thử nghiệm đề, hoàn thiện chương trình, chuẩn bị giáo viên và công bố thông tin. Nếu chỉ lùi mốc mà giữ nguyên sự không chắc chắn, gia đình vẫn phải chuẩn bị trong lo lắng.

Trường đủ điều kiện tổ chức chưa có nghĩa học sinh đã có đủ thời gian thích ứng. Khi các trường áp dụng khác thời điểm, cũng cần tính đến những em dự tuyển nhiều trường, tránh khiến các em phải chuẩn bị đồng thời cho nhiều yêu cầu. Trường chuyên cần tạo điều kiện để những năng lực khác nhau được phát triển đến mức cao hơn. Mọi thay đổi về cách tuyển, cách học và cách đánh giá phải được xem xét từ mục tiêu ấy" - ông Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành Trường TH, THCS và THPT FPT Bắc Giang.

Trường chuyên không chỉ là nơi đào tạo học sinh đi săn huy chương

Xoay quanh tranh cãi về tuyển sinh và đào tạo trường chuyên, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo, nguyên thành viên Tổ Tư vấn của Ủy ban Quốc gia Đổi mới Giáo dục và Đào tạo nhiệm kỳ 2016–2021, nhấn mạnh đổi mới mô hình trường chuyên xuất phát từ yêu cầu đào tạo nhân tài cho đất nước. Trường chuyên không chỉ là nơi đào tạo học sinh đi săn huy chương, giải thưởng hay tạo lợi thế tuyển thẳng vào đại học, mà cần được nhìn nhận là một mắt xích trong chuỗi đào tạo nhân tài, trong đó bậc phổ thông chuyên chỉ là giai đoạn khởi đầu.

Với định hướng đó, những thay đổi trong tuyển sinh và đào tạo theo dự thảo có thể mang lại lợi ích cho cả học sinh và xã hội. Đối với học sinh, mô hình mới hướng tới mở rộng cơ hội phát hiện năng lực, giảm áp lực chuyên môn hóa quá sớm và tình trạng luyện thi kiểu "gà nòi", đồng thời tạo điều kiện để các em lựa chọn hướng học tập phù hợp, phát triển năng lực nghiên cứu và sáng tạo. Đối với xã hội, trường chuyên được kỳ vọng góp phần phát hiện, đào tạo nguồn nhân lực tài năng phục vụ sự phát triển khoa học, công nghệ và đất nước.

Đáng chú ý, theo dự thảo, hiệu quả hoạt động của trường chuyên không chỉ được đánh giá qua kết quả các kỳ thi, số lượng giải thưởng mà còn qua sự tiến bộ về phẩm chất, năng lực, khả năng nghiên cứu và triển vọng phát triển lâu dài của học sinh. Điều quan trọng là phải xác định được giá trị giáo dục mà nhà trường tạo ra cho người học.

Theo TS Hoàng Ngọc Vinh, đổi mới mô hình tuyển chọn và đặt ra những trách nhiệm mới cũng đồng nghĩa với việc các trường chuyên phải đối mặt với không ít thách thức. Tài năng không chỉ thể hiện ở khả năng giải những bài toán khó, xử lý những vấn đề phức tạp hay ghi nhớ kiến thức, thành thạo kỹ năng giải bài. Vì vậy, đội ngũ giáo viên và công tác quản trị nhà trường cũng phải thay đổi.

Yếu tố quan trọng hàng đầu là đội ngũ giáo viên có năng lực chuyên môn sâu, phương pháp giảng dạy phù hợp, khả năng hướng dẫn học sinh nghiên cứu và đánh giá sự phát triển năng lực của các em. Bên cạnh đó, cần có chương trình giáo dục linh hoạt, công cụ tuyển sinh đáng tin cậy, cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm và cơ chế hợp tác thực chất với các trường đại học, viện nghiên cứu.

Đặc biệt, nhà trường phải có năng lực tổ chức cho học sinh lựa chọn môn học chuyên sâu theo nguyện vọng, đồng thời giải quyết minh bạch những trường hợp nhu cầu đăng ký vượt quá khả năng đáp ứng. Đổi mới tổ chức lớp học phải đi đôi với đổi mới quản trị và phát triển đội ngũ giáo viên.