Giáo dục Iran giữa khủng hoảng số

Học sinh Iran học online.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang và nguy cơ không kích quay trở lại, Bộ giáo dục Iran thông báo tạm dừng toàn bộ hoạt động học trực tiếp từ cuối tháng 4, chuyển sang dạy học từ xa cho đến khi có thông báo mới. Các chương trình học được triển khai qua nền tảng trực tuyến nội địa và phát sóng trên truyền hình nhà nước với tên gọi “Trường học Iran TV”, áp dụng cho mọi cấp học.

Quyết định này diễn ra trong bối cảnh cơ sở hạ tầng giáo dục bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xung đột. Hơn 640 công trình giáo dục tại 17 tỉnh bị hư hại, trong đó khoảng 250 công trình bị phá hủy nặng nề và ít nhất 15 trường không thể phục hồi. Những thiệt hại này không chỉ làm gián đoạn việc học, mà còn đặt ra thách thức dài hạn cho việc tái thiết hệ thống giáo dục.

Bên cạnh đó, Iran gần như bị cô lập khỏi mạng lưới Internet toàn cầu. Theo tổ chức giám sát an ninh và quản trị mạng quốc tế NetBlocks, Iran đã trải qua đợt mất kết nối Internet kéo dài nhất từ trước đến nay. Phần lớn lưu lượng truy cập hiện được chuyển sang mạng nội bộ quốc gia, chỉ cho phép truy cập các dịch vụ trong nước. Điều này khiến việc học trực tuyến phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng số nội địa, vốn còn nhiều hạn chế.

Anh Amir Rashidi, chuyên gia an ninh mạng người Iran, cho rằng mô hình mạng nội bộ tách biệt là chiến lược lâu dài nhằm tăng cường kiểm soát không gian số.

Tuy nhiên, việc chuyển sang học trực tuyến qua mạng nội bộ đang làm trầm trọng thêm bất bình đẳng giáo dục. Tại các khu vực nghèo như Sistan và Baluchistan, hạ tầng Internet gần như không tồn tại.

Phần lớn người dân truy cập mạng bằng điện thoại di động, nhưng tỷ lệ sở hữu thiết bị thông minh và máy tính xách tay ở đây rất thấp. Điều này khiến nhiều học sinh không thể tiếp cận các lớp học trực tuyến, bị tụt lại phía sau so với bạn bè ở khu vực đô thị.

Trong thời kỳ Covid-19, các tổ chức trong và ngoài nước từng hỗ trợ thiết bị học tập cho học sinh khó khăn. Tuy nhiên, chiến tranh kéo dài, lạm phát và thất nghiệp gia tăng đã khiến các nguồn hỗ trợ này suy giảm đáng kể. Áp lực kinh tế đè nặng lên các gia đình, khiến việc đầu tư cho học tập trở nên xa xỉ đối với nhiều người.

Để khắc phục phần nào hạn chế về kết nối, một số nội dung học được chuyển sang phát sóng trên truyền hình. Dù vậy, hình thức này chỉ mang tính bổ trợ và khó có thể thay thế hoàn toàn tương tác trực tiếp giữa giáo viên và học sinh.

Trước tình hình đó, Quốc hội Iran đã thảo luận về việc mở rộng mạng lưới thông tin quốc gia, tăng băng thông cho các cơ sở giáo dục và phát triển nội dung học tập tiêu chuẩn hóa. Ông Alireza Manadi Sefidan, Chủ tịch Ủy ban Giáo dục và Nghiên cứu, đã kêu gọi tăng cường đầu tư để cải thiện điều kiện học tập từ xa trên toàn quốc.

Anh Amir Rashidi, chuyên gia an ninh mạng, cho biết: “Chúng tôi đã triển khai một phần hình thức học trực tuyến trên các ứng dụng và nền tảng hoạt động qua mạng Internet quốc gia hồi Covid-19. Tuy nhiên, nhiều khu vực không có cơ sở hạ tầng để kết nối Internet, thậm chí không có thiết bị. Học sinh sẽ không đảm bảo việc học liên tục”.