Cách kiểm soát virus viêm gan b trở về trạng thái "ngủ yên"

Tìm hiểu cách làm sao để kiểm soát virus viêm gan B trở về trạng thái "ngủ yên"

Virus viêm gan B "ngủ yên" là như thế nào?

Virus viêm gan B "ngủ yên” là cách nói thường gặp để mô tả tình trạng viêm gan B mạn tính ít hoạt động.

Ở giai đoạn này, tải lượng virus có thể thấp, men gan có thể trong giới hạn bình thường và người bệnh thường không có biểu hiện rõ. Tuy nhiên, virus vẫn tồn tại trong cơ thể. Vì vậy, “ngủ yên” không có nghĩa là virus đã biến mất hoặc bệnh sẽ không bao giờ tái hoạt.

Viêm gan B không nhất thiết bùng phát theo mùa. Hoạt động của virus có thể thay đổi theo thời gian do mối tương tác giữa virus, hệ miễn dịch, thuốc đang dùng và các bệnh đi kèm. Có người ổn định nhiều năm nhưng sau đó xuất hiện đợt tăng men gan, tăng hbv dna hoặc tiến triển xơ hóa. Cũng có trường hợp men gan tăng do rượu bia, thuốc hoặc gan nhiễm mỡ chứ không hoàn toàn do virus. Vì vậy, không nên tự suy đoán nguyên nhân chỉ dựa vào cảm giác mệt mỏi hay một kết quả xét nghiệm đơn lẻ.

Tự ý ngừng thuốc kháng virus

Thuốc kháng virus giúp ức chế quá trình nhân lên của hbv. Khi người bệnh tự ngừng thuốc, uống không đều hoặc tự giảm liều, virus có thể tăng trở lại và gây đợt viêm gan cấp trên nền mạn tính. Nguy cơ đáng chú ý hơn ở người đã có xơ gan hoặc từng có men gan tăng kéo dài. Nếu gặp tác dụng không mong muốn, khó mua thuốc hoặc muốn đổi phác đồ, người bệnh nên báo với bác sĩ thay vì tự xử trí.

Suy giảm miễn dịch và những giai đoạn đặc biệt

• Hóa trị, thuốc ức chế miễn dịch, một số thuốc sinh học và corticosteroid có thể tạo điều kiện cho hbv tái hoạt. Người có tiền sử viêm gan b cần thông báo trước khi bắt đầu các thuốc này.
• Mang thai và thời gian sau sinh có nhiều thay đổi về miễn dịch. Một số phụ nữ có thể tăng men gan sau sinh nên cần được theo dõi theo kế hoạch.
• Mắc thêm bệnh, nhiễm virus khác hoặc trải qua phẫu thuật cũng có thể ảnh hưởng đến diễn biến bệnh.
• Uống nhiều rượu bia làm tăng tổn thương tế bào gan, thúc đẩy xơ hóa và khiến việc đánh giá nguyên nhân men gan tăng trở nên khó khăn hơn.

Chỉ bác sĩ kết hợp với xét nghiệm mới xác định được virus đang hoạt động ra sao.

Các thông tin thường cần xem xét gồm hbv dna, alt, ast, hbsag, hbeag, anti-hbe, tiểu cầu, chức năng gan và mức độ xơ hóa. Cảm giác khỏe không loại trừ tổn thương gan, cũng như mệt mỏi không đủ để kết luận virus đang bùng phát.

Chỉ bác sĩ kết hợp với xét nghiệm mới xác định được virus viêm gan B đang hoạt động ra sao

Những hệ lụy không ngờ nếu chủ quan

Viêm gan B mạn tính thường diễn biến âm thầm. Nhiều người vẫn làm việc, ăn uống và sinh hoạt bình thường trong khi gan đã có viêm hoặc xơ hóa. Đây là lý do việc chỉ đi khám khi vàng da, bụng to hoặc mệt nhiều có thể khiến bệnh được phát hiện muộn. Mức độ tổn thương không phải lúc nào cũng tương ứng với triệu chứng mà người bệnh cảm nhận.

Viêm gan tiến triển và xơ gan

Khi virus hoạt động kéo dài hoặc các đợt viêm gan lặp lại, mô gan có thể hình thành sẹo xơ. Xơ hóa tăng dần làm giảm khả năng chuyển hóa, dự trữ và tổng hợp protein của gan. Khi đã tiến triển thành xơ gan, người bệnh có thể gặp cổ trướng, phù chân, vàng da, Xuất huyết tiêu hóa giảm tiểu cầu hoặc rối loạn ý thức. Không phải mọi người mắc viêm gan b đều tiến triển đến xơ gan, nhưng nguy cơ tăng khi tải lượng virus cao, uống nhiều rượu bia, đồng mắc gan nhiễm mỡ hoặc không theo dõi định kỳ.

Suy gan và ung thư gan

Một đợt viêm gan nặng có thể làm chức năng gan suy giảm nhanh, nhất là ở người đã có xơ gan. Viêm gan b cũng làm tăng nguy cơ ung thư gan, kể cả trong một số trường hợp chưa được ghi nhận xơ gan.

Vì vậy, người thuộc nhóm nguy cơ có thể cần siêu âm gan định kỳ, thường theo chu kỳ khoảng 6 tháng hoặc theo lịch bác sĩ đưa ra. Việc theo dõi không nhằm tạo tâm lý sợ hãi mà giúp phát hiện bất thường ở giai đoạn có thêm phương án xử trí.

Nguy cơ lây truyền và cách phòng ngừa

Hbv có thể lây qua máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Tải lượng virus thấp thường đi cùng nguy cơ lây thấp hơn, nhưng không thể khẳng định không còn khả năng truyền virus. Người thân và bạn tình nên xét nghiệm để biết đã có miễn dịch hay chưa. Người chưa có miễn dịch có thể được tư vấn tiêm vắc-xin theo lịch phù hợp.

• Không dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải đánh răng hoặc dụng cụ có thể dính máu.
• Che phủ vết thương hở và xử lý máu bằng phương tiện bảo hộ phù hợp.
• Sử dụng biện pháp bảo vệ khi quan hệ tình dục nếu bạn tình chưa được xác nhận có miễn dịch.
• Thai phụ cần thông báo tình trạng viêm gan b để được đánh giá tải lượng virus và lập kế hoạch dự phòng cho trẻ.

Viêm gan B không lây qua ôm, bắt tay, ho, hắt hơi hoặc ăn chung trong sinh hoạt thông thường. Người bệnh cần được hỗ trợ và tôn trọng, không bị xa lánh. Nếu xuất hiện vàng da tăng nhanh, lơ mơ, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc bụng trướng nhanh, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra ngay.

Cách kiểm soát virus viêm gan B trở về trạng thái “ngủ yên”

Mục tiêu thực tế của việc kiểm soát viêm gan B là ức chế virus khi có chỉ định, hạn chế tổn thương gan và giảm nguy cơ xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan. Không nên hứa hẹn virus sẽ biến mất hoàn toàn chỉ nhờ chế độ ăn, thảo dược hoặc một đợt dùng sản phẩm hỗ trợ. Ngay cả khi hbv dna xuống dưới ngưỡng phát hiện, virus vẫn có thể tồn tại trong tế bào gan và người bệnh cần tiếp tục theo dõi.

Đánh giá bằng nhiều chỉ số

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm tải lượng virus hbv dna để biết mức độ nhân lên của virus. Men gan alt và ast hỗ trợ nhận định tình trạng tổn thương tế bào gan. Các dấu ấn hbsag, hbeag, anti-hbe và một số xét nghiệm khác giúp phân tích giai đoạn nhiễm. Men gan bình thường hoặc hbeag âm tính riêng lẻ chưa đủ để kết luận bệnh đã ít hoạt động.

Siêu âm gan giúp khảo sát hình thái gan và một số bất thường liên quan. Đo độ đàn hồi gan hoặc phương pháp đánh giá xơ hóa phù hợp giúp nhận định mức độ sẹo xơ. Tùy người bệnh, bác sĩ có thể kiểm tra bilirubin, albumin, thời gian đông máu, tiểu cầu và chức năng thận. Không phải tất cả xét nghiệm đều cần thực hiện trong mỗi lần tái khám.

Can thiệp chuyên môn y tế

Thuốc kháng virus có thể được cân nhắc khi có bằng chứng virus hoạt động kèm tổn thương gan, xơ hóa đáng kể, xơ gan hoặc các tình huống đặc biệt. Việc dùng thuốc dựa trên hbv dna, men gan, mức độ tổn thương, tuổi, bệnh đi kèm, thai kỳ và tình trạng sức khỏe tổng thể. Người chưa có triệu chứng vẫn có thể cần thuốc nếu nguy cơ tổn thương gan cao.

Bác sĩ có thể cân nhắc các thuốc kháng virus phù hợp như tenofovir hoặc entecavir trong từng trường hợp. Người bệnh không tự mua, tự đổi liều, dùng chung đơn thuốc hoặc ngừng thuốc khi xét nghiệm cải thiện. Lịch tái khám và kiểm tra chức năng gan, thận cần được duy trì trong suốt quá trình điều trị.

Dinh dưỡng và lối sống

Nên ăn đa dạng, đủ năng lượng, ưu tiên rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm phù hợp như cá, thịt nạc, trứng, sữa hoặc đậu. Người có xơ gan, cổ trướng hoặc bệnh thận cần được tư vấn chế độ riêng. Hạn chế rượu bia, thực phẩm không bảo đảm vệ sinh và các món quá nhiều đường hoặc chất béo nếu đang thừa cân, gan nhiễm mỡ.

Ngủ đủ, vận động vừa sức, kiểm soát cân nặng và không hút thuốc giúp giảm gánh nặng lên gan. Người thân chưa có miễn dịch nên được tư vấn tiêm vắc-xin. Khi mang thai hoặc dự định mang thai, cần báo sớm với bác sĩ để đánh giá tải lượng virus và thuốc đang dùng. Chế độ dinh dưỡng, vận động và sinh hoạt chỉ hỗ trợ sức khỏe, không thay thế thuốc điều trị khi đã có chỉ định.

Giải pháp từ thảo dược Giải Độc Gan

Theo Đông y, bệnh viêm gan B không mang tên gọi riêng biệt mà thuộc phạm vi các chứng bệnh như “Hoàng đản” (vàng da), “Hiếp thống” (đau vùng hạ sườn), “Tích” (khối tích tụ ở bụng) hay “Hư lao”. Nguyên nhân cốt lõi sinh ra bệnh được cho là do sự kết hợp giữa các yếu tố ngoại tà xâm nhập và sự suy yếu nội tại của cơ thể.

Trong đó, nguyên nhân bên ngoài chủ yếu do Thấp nhiệt độc tà (mầm bệnh nóng ẩm và độc tố từ môi trường, thực phẩm không sạch) thừa lúc sức đề kháng (chính khí) của cơ thể suy giảm mà xâm nhập trực tiếp vào kinh Can và Đởm.

Sự tích tụ lâu ngày của Thấp nhiệt làm nghẽn trệ khí huyết, cản trở chức năng sục thanh xả đục của gan, dẫn đến các biểu hiện như mệt mỏi, chán ăn, ấm ách hạ sườn phải hoặc da mắt sẫm vàng.

Bên cạnh yếu tố ngoại tà, nguyên nhân bên trong lại xuất phát từ sự rối loạn tạng phủ, đặc biệt là Can – Tỳ – Thận. Thói quen sinh hoạt kém lành mạnh như ăn uống nhiều đồ dầu mỡ, cay nóng, uống nhiều rượu bia hoặc tâm lý căng thẳng, tức giận kéo dài làm Can khí bị uất kết, không sơ tiết được. Can uất lâu ngày sẽ thừa cơ "mộc khắc tỳ thổ", gây tổn thương đến Tỳ vị, khiến việc vận hóa chất dinh dưỡng bị đình trệ, tiếp tục sinh ra Thấp nội sinh.

Khi bệnh diễn tiến mãn tính, Thấp nhiệt kết hợp với Can uất làm hao tổn Can âm và Thận âm, dẫn đến tình trạng suy nhược, chính khí suy kiệt, tạo điều kiện cho virus tồn tại dai dẳng và làm tổn thương tế bào gan ngày một nặng nề hơn.

Để điều trị bệnh, các thầy thuốc thường dùng các vị thuốc như Bạch thược, Bạch truật, Cam thảo, Diệp hạ châu, Đảng sâm, Đương quy, Nhân trần, Phục linh, Trần bì... Sự phối hợp hài hòa của các vị thuốc này cho tác dụng sơ can, kiện tỳ, lợi thấp. 

Kế thừa tinh hoa từ y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu bào chế tại Nhà máy dược phẩm hiện đại chuẩn GMP-WHO, tạo thành Thuốc Giải Độc Gan dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản.

Thay vì phải uống những bát thuốc sắc đắng và khó bảo quản, người dùng chỉ cần uống một vài viên thuốc nhỏ gọn, dễ mang theo và sử dụng mọi lúc, mọi nơi.

Việc bào chế thành viên nén cũng giúp che giấu mùi vị khó chịu của dược liệu, giúp người bệnh dễ dàng tuân thủ liệu trình hơn. Quan trọng hơn cả, việc sản xuất tại các nhà máy đạt chuẩn thực hành tốt sản xuất (GMP-WHO) đảm bảo một quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt ở mọi công đoạn. Từ việc lựa chọn, kiểm định dược liệu đầu vào, quá trình chiết xuất, cô đặc, đến việc đóng viên và kiểm tra thành phẩm, tất cả đều được chuẩn hóa để đảm bảo mỗi viên thuốc ra đời đều đồng nhất về hàm lượng hoạt chất và độ an toàn. Điều này khắc phục được nhược điểm lớn của phương pháp sắc thuốc thủ công, nơi chất lượng thuốc có thể thay đổi tùy thuộc vào nguồn dược liệu, cách sắc và tay nghề của người thực hiện.

Sự kết hợp này không làm mất đi giá trị của y học cổ truyền mà ngược lại, còn giúp nâng tầm và phát huy hiệu quả của các bài thuốc quý, giúp chúng tiếp cận được với nhiều người hơn trong xã hội hiện đại.

Thuốc Giải Độc Gan dạng viên nén hỗ trợ điều trị viêm gan B, giải độc gan, bảo vệ và tái tạo gan hiệu quả. Thuốc Giải Độc Gan dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc.

Thuốc Giải Độc Gan dạng viên nén hỗ trợ điều trị viêm gan B, giải độc gan, bảo vệ và tái tạo gan hiệu quả

Giải đáp các thắc mắc thường gặp về virus viêm gan B

Virus viêm gan B "ngủ yên” có lây không?

Có thể vẫn lây. Tình trạng ít hoạt động không có nghĩa virus đã biến mất. Nguy cơ phụ thuộc tải lượng virus, đường tiếp xúc và tình trạng miễn dịch của người tiếp xúc. Người thân và bạn tình nên xét nghiệm để biết có cần tiêm vắc-xin hay không. Viêm gan b không lây qua ôm, bắt tay hoặc ăn chung trong sinh hoạt thông thường.

Có cần uống thuốc khi chưa có triệu chứng không?

Có thể cần. Triệu chứng không phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương gan. Bác sĩ căn cứ vào hbv dna, men gan, mức độ xơ hóa, xơ gan, tuổi và bệnh đi kèm để đưa ra chỉ định. Nếu chưa cần dùng thuốc, người bệnh vẫn phải tái khám theo lịch để phát hiện thay đổi.

Có thể tự ngừng thuốc khi xét nghiệm tốt không?

Không nên tự ngừng. Xét nghiệm cải thiện có thể là kết quả của việc thuốc đang kiểm soát virus. Ngừng thuốc đột ngột có thể khiến virus tăng trở lại và gây đợt viêm gan. Một số trường hợp có thể được cân nhắc ngừng theo tiêu chuẩn chuyên môn, nhưng phải có kế hoạch xét nghiệm và theo dõi sát.

Người bệnh viêm gan B có nên sinh con không?

Người mắc viêm gan B vẫn có thể mang thai và sinh con khi được quản lý phù hợp. Thai phụ cần được đánh giá sức khỏe gan, tải lượng virus và thuốc đang dùng. Nếu tải lượng cao, bác sĩ có thể chỉ định thuốc trong thai kỳ để giảm nguy cơ lây truyền. Trẻ cần được tiêm vắc-xin viêm gan b sớm sau sinh, ưu tiên trong 24 giờ đầu, đồng thời dùng globulin miễn dịch khi có chỉ định.

Bao lâu cần tái khám?

Lịch tái khám phụ thuộc giai đoạn bệnh và phác đồ. Người chưa dùng thuốc có thể được hẹn kiểm tra khoảng 3–6 tháng, nhưng khoảng thời gian này thay đổi theo kết quả xét nghiệm. Người đang dùng thuốc, đang mang thai, sau sinh hoặc sắp dùng thuốc ức chế miễn dịch có thể cần lịch riêng. Người có nguy cơ ung thư gan thường được siêu âm định kỳ khoảng 6 tháng theo chỉ định.

Khi nào cần đi khám sớm?

Vàng da tăng nhanh, nước tiểu sẫm, nôn nhiều, đau bụng dữ dội, bụng to nhanh, phù chân, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc lơ mơ là những dấu hiệu cần được kiểm tra sớm. Người đang điều trị cũng nên liên hệ cơ sở y tế khi quên thuốc nhiều lần hoặc có biểu hiện bất thường sau khi dùng thuốc.

Tổng kết

Cách kiểm soát virus viêm gan B trở về trạng thái “ngủ yên” cần được hiểu là quản lý bệnh lâu dài để hạn chế virus hoạt động và giảm tổn thương gan. “Ngủ yên” không phải kết luận virus đã biến mất, cũng không thể xác nhận chỉ bằng cảm giác khỏe hoặc một lần men gan bình thường.

Người bệnh cần khám chuyên khoa gan mật, kiểm tra hbv dna, men gan, dấu ấn viêm gan B và mức độ xơ hóa theo chỉ định. Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ xác định có cần thuốc kháng virus hay không, lịch kiểm tra phù hợp và những yếu tố cần điều chỉnh. Nếu đã có xơ gan hoặc thuộc nhóm nguy cơ ung thư gan, việc giám sát vẫn cần duy trì kể cả khi xét nghiệm cải thiện.

Ăn đủ chất, hạn chế rượu bia, vận động phù hợp, kiểm soát cân nặng và không hút thuốc giúp giảm thêm gánh nặng cho gan. 

Viêm gan B có thể được kiểm soát lâu dài nếu người bệnh theo dõi đúng, dùng thuốc theo hướng dẫn và không tự ý đổi hoặc ngừng thuốc. Hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa gan mật để xây dựng kế hoạch phù hợp với tải lượng virus, tình trạng gan, tuổi, bệnh đi kèm và kế hoạch mang thai nếu có.