Thoái hóa khớp gối: phân tích chi tiết nguyên nhân và giải pháp

Thoái hóa khớp gối: phân tích chi tiết nguyên nhân và giải pháp điều trị

Thoái hóa khớp gối là bệnh lý xương khớp phổ biến, gây đau nhức, cứng khớp và hạn chế vận động, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống. Việc phân tích rõ nguyên nhân và lựa chọn giải pháp điều trị phù hợp ngay từ sớm sẽ giúp làm chậm tiến triển bệnh và cải thiện khả năng vận động lâu dài.

Tìm hiểu về thoái hóa khớp gối để điều trị

Hiểu rõ về thoái hoá khớp gối

Khớp gối là trụ cột chính của hệ thống xương chi trên, chịu tải trọng lớn trong hầu hết các hoạt động hàng ngày như đi lại, đứng lên ngồi xuống, thậm chí là leo cầu thang. Khi khớp gối bị thoái hoá, bệnh nhân thường gặp cảm giác đau nhói, cứng khớp và mất khả năng tự lập. Việc nhận diện sớm và can thiệp đúng thời điểm không chỉ giảm đau mà còn duy trì khả năng vận động, tránh những can thiệp phẫu thuật phức tạp sau này.

Thị trường y tế hiện nay có nhiều phương pháp điều trị từ thuốc, vật lý trị liệu đến các giải pháp tự nhiên. Tuy nhiên, mỗi lựa chọn đều dựa trên nguyên nhân và mức độ tiến triển của bệnh. Khi hiểu cơ chế mất cân bằng mô sụn và các yếu tố viêm nội mô, người bệnh có thể phối hợp chế độ dinh dưỡng, tập luyện và thuốc hỗ trợ sao cho tối ưu, giảm thiểu chi phí và tác dụng phụ.

Nguyên nhân phổ biến

Thoái hoá khớp gối xuất phát từ sự mất cân bằng giữa khả năng tái tạo sụn và tác động ăn mòn của các chất viêm nội mô. Khi mô sụn không còn đủ dày để chịu tải, các bề mặt xương tiếp xúc trực tiếp, gây ra sự mài mòn và hình thành các khối xương mới. Các chất viêm như cytokine, prostaglandin được kích hoạt do chấn thương hoặc sử dụng quá mức sẽ làm suy giảm khả năng sửa chữa tự nhiên của sụn.

Hình ảnh khớp gối bình thường và khớp gối bị thoái hóa

Các yếu tố nguy cơ hoặc thói quen xấu

1. Thừa cân hoặc thiếu cân: Cân nặng vượt quá giới hạn làm tăng lực nén lên khớp gối tới 4-6 lần so với người có cân nặng bình thường. Ngược lại, thiếu cân dẫn đến mất khối lượng cơ bắp bảo vệ, làm giảm sự ổn định của khớp.

2. Vận động quá tải hoặc tư thế sai: Những công việc đòi hỏi ngồi, đứng lâu mà không thay đổi tư thế, hay các hoạt động thể thao không đúng kỹ thuật (như chạy bộ, chơi bóng) khiến mô sụn chịu áp lực lặp đi lặp lại, dẫn đến hao mòn nhanh chóng.

3. Bệnh lý đồng thời: Tiểu đường gây thay đổi cấu trúc collagen, viêm khớp tự miễn (như viêm khớp dạng thấp) làm tăng phản ứng viêm nội mô, khiến quá trình thoái hoá diễn ra nhanh hơn.

4. Ít vận động: Khi không có đủ hoạt động nhẹ nhàng, khớp gối mất đi độ dẻo và giảm cung cấp chất dinh dưỡng tới sụn thông qua dịch khớp.

Dấu hiệu thoái hóa khớp gối

Đối với nhiều người, dấu hiệu đầu tiên của thoái hoá khớp gối chỉ là một cảm giác nhói nhẹ khi phải chịu lực, ví dụ lên xuống bậc thang hoặc đứng lâu. Cơn đau thường xuất hiện vào buổi tối. Bên cạnh đó, tiếng kêu "cạch" hoặc rung lắc khi di chuyển cũng là những dấu hiệu cảnh báo.

Khi nào cần chú ý hoặc đi khám

Nếu cơn đau kéo dài hơn 3 tuần, không giảm sau khi nghỉ ngơi, hoặc giảm khả năng di chuyển (khó duỗi thẳng, không thể lên bậc thang) – đây là lúc cần đến cơ sở y tế để đánh giá. Đổi cân nặng đáng kể (tăng hoặc giảm nhanh) cũng là tín hiệu quan trọng, vì chúng ảnh hưởng trực tiếp tới lực nén trên khớp gối.

Trong buổi khám, bác sĩ thường sẽ yêu cầu chụp X-quang để quan sát mức độ mòn sụn và hình thành osteophyte, hoặc MRI để xem chi tiết mô mềm, sụn và khối u bất thường nếu cần.

Hậu quả nếu không điều trị thoái hóa khớp gối

Trong giai đoạn chưa tiến triển nặng, thoái hoá khớp gối gây ra rối loạn chuyển động, làm giảm độ linh hoạt và ảnh hưởng đến thẩm mỹ khi người bệnh phải cúi gối hoặc đi bộ. Đau kéo dài làm giảm chất lượng giấc ngủ, gây căng thẳng tâm lý và giảm năng suất làm việc.

Nếu không được can thiệp, quá trình mòn sụn tiếp tục dẫn đến hủy mô sụn hoàn toàn, tạo ra xương tiếp xúc xương và gây ra cơn đau dữ dội ngay cả khi chỉ đứng yên. Tình trạng này thường yêu cầu phẫu thuật thay khớp gối để phục hồi chức năng. Ngoài ra, sự chèn ép dây thần kinh quanh khớp có thể gây tê bì, giảm cảm giác và làm tăng nguy cơ té ngã, gây chấn thương nặng.

Những biến chứng phụ trợ như viêm khớp nhiễm trùng, giảm lưu lượng máu tới các mô xung quanh cũng có thể xuất hiện, làm tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn.

Cách khắc phục thoái hóa khớp gối

Đi khám để được bác sĩ điều trị

Đánh giá hình ảnh: X‑quang bình thường sẽ cho thấy khoảng cách sụn giảm, có thể xuất hiện osteophyte. MRI là lựa chọn tốt hơn để phát hiện tổn thương sụn và loãng xương ban đầu, hỗ trợ quyết định phương pháp điều trị.

Kết hợp vật lý trị liệu (siêu âm, điện từ, liệu pháp lạnh) với chương trình tập luyện tăng sức mạnh cơ đùi (squat nhẹ, leg press) và ổn định khớp (balance board). Khi cần, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giảm đau không steroid (NSAIDs) trong thời gian ngắn, đồng thời dùng thuốc bổ trợ sụn.

Các phương pháp hỗ trợ tại nhà

Bài tập tăng sức mạnh cơ

Đẩy chân lên tường (wall sit) 30‑60 giây, thực hiện 3‑4 lần mỗi ngày; gập gối bằng dây kháng lực để tăng độ ổn định.

Trước khi tập luyện, người bệnh nên thực hiện các động tác kéo giãn cơ đùi trước (quadriceps) và bắp chân, cùng với các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ 5‑10 phút. Điều này giúp tăng tuần hoàn dịch khớp và giảm áp lực lên sụn.

Chườm ấm và lạnh

Áp túi gel ấm lên khớp gối 15‑20 phút trước khi tập để làm mềm mô, giảm độ cứng. Sau khi tập, dùng đá lạnh 10‑15 phút để giảm sưng.

Chườm đầu gối giúp giảm đau và giảm sưng do thoái hóa khớp gối

Sản phẩm bổ sung

Glucosamine và chondroitin là các thành phần đã được nghiên cứu giúp duy trì cấu trúc sụn. Ngoài ra, thực phẩm giàu collagen (nước dùng xương, gelatin) và dầu ô liu có tính chống viêm tự nhiên.

Dùng thuốc xương khớp Đông y 

Đông y có nhiều vị thuốc có tác dụng bổ can thận, thông kinh lạc, tăng cường khí huyết, trị phong thấp, thường dùng trong các trường hợp đau nhức xương khớp, hỗ trợ điều trị thoái hóa xương khớp hiệu quả. 

Kế thừa tinh hoa của y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu bào chế tại nhà máy dược phẩm hiện đại chuẩn GMP-WHO, tạo thành Thuốc Xương Khớp dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản. 

Thuốc Xương Khớp có thành phần thảo dược sản xuất dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị thoái hóa khớp gối có thể tham khảo sử dụng. 

Với Thuốc Xương Khớp dạng viên nén, người lớn có thể uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần 2 viên, sau bữa ăn. Trẻ em từ 8‑15 tuổi: uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần 1 viên. Thời gian điều trị phụ thuộc vào mức độ bệnh: bệnh nhẹ dùng liên tục 2‑6 tuần; bệnh mãn tính hoặc tái phát dùng 3‑6 tháng. Nếu sau 25‑30 ngày không thấy cải thiện, nên ngừng dùng để tránh lãng phí.

Chú ý: Đôi khi trong 2‑10 ngày đầu dùng thuốc có thể xuất hiện cảm giác nhói nhẹ – đây là hiện tượng “công thuốc” thường gặp trong y học cổ truyền, không cần ngừng dùng.

Kết luận

Thoái hoá khớp gối là quá trình phức tạp, bắt nguồn từ mất cân bằng mô sụn và tác động của các yếu tố nguy cơ như cân nặng, vận động sai cách và bệnh lý. Nhận diện sớm các dấu hiệu như đau khi chịu lực, tiếng cạch khi di chuyển và giảm khả năng vận động sẽ giúp can thiệp kịp thời, tránh những hậu quả nghiêm trọng như mất chức năng và cần phẫu thuật thay khớp.

Kết hợp điều trị từ chuyên gia y tế, chế độ ăn uống, sinh hoạt, tập luyệt, sử dụng thuốc Xương Khớp từ thảo dược, người bệnh có thể giảm đau, cải thiện chức năng và duy trì chất lượng cuộc sống. Khi gặp các dấu hiệu kéo dài hơn 3 tuần hoặc giảm khả năng di chuyển, hãy lên lịch khám chuyên khoa ngay để được điều trị phù hợp.