Đừng chủ quan: thiểu năng tuần hoàn não - độ tuổi nào có nguy cơ?

Thiểu năng tuần hoàn não có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi

Thực trạng về thiểu năng tuần hoàn não

Tại Việt Nam, các bệnh lý về mạch máu não không còn là câu chuyện riêng của người già. Theo số liệu thống kê mới đây, các bệnh lý liên quan đến hệ thần kinh và mạch máu não chiếm tỷ lệ tử vong và tàn tật hàng đầu. Đáng chú ý, tình trạng thiểu năng tuần hoàn não đang gia tăng mạnh mẽ ở phân khúc dân số vàng.

Một khảo sát tại các bệnh viện lớn cho thấy, có tới gần 50% người trưởng thành gặp các triệu chứng điển hình của thiểu năng tuần hoàn não. Nếu như trước đây, bệnh thường chỉ xuất hiện ở người trên 60 tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên, thì hiện nay, tỷ lệ người từ 30-45 tuổi nhập viện vì các cơn thiếu máu não cục bộ tạm thời đã tăng lên khoảng 20-25%.

Điều này cho thấy "kẻ thù thầm lặng" này đang âm thầm tấn công mọi lứa tuổi, không ngoại trừ bất kỳ ai.

Thiểu năng tuần hoàn não là gì và tại sao lại nguy hiểm?

Thiểu năng tuần hoàn não (hay còn gọi là thiếu máu não) là tình trạng lưu lượng máu đến não bị giảm sút, khiến các tế bào thần kinh không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất để duy trì hoạt động bình thường.

Cơ chế "đói" oxy của não bộ

Não bộ tuy chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể nhưng lại tiêu thụ tới 20% lượng oxy và 25% lượng đường toàn cơ thể. Chỉ cần máu ngừng cung cấp trong 4-5 giây, tế bào não bắt đầu bị tổn thương.

• Giai đoạn đầu: Cơ thể phản ứng bằng các cơn đau đầu âm ỉ, chóng mặt, mất ngủ.
• Giai đoạn tiến triển: Thiểu năng tuần hoàn não gây suy giảm trí nhớ, tê bì chân tay, rối loạn cảm xúc.
• Giai đoạn biến chứng: Nguy cơ hình thành cục máu đông dẫn đến đột quỵ (tai biến mạch máu não).

Sự khác biệt về nguy cơ theo độ tuổi

Tại sao mỗi độ tuổi lại có nguyên nhân gây thiểu năng tuần hoàn não khác nhau?

• Người cao tuổi: Nguyên nhân chủ yếu là do xơ vữa động mạch, lão hóa hệ mạch máu và các bệnh lý nền như cao huyết áp, tiểu đường làm hẹp lòng mạch.
• Người trẻ tuổi: Thiểu năng tuần hoàn não thường do lối sống ít vận động, thói quen thức khuya, stress kéo dài gây co thắt mạch máu não và đặc biệt là tình trạng thoái hóa đốt sống cổ gây chèn ép mạch máu lên não.

Về mức độ nguy hiểm của tình trạng này, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cảnh báo rằng các bệnh lý mạch máu não là nguyên nhân gây tử vong thứ hai trên toàn cầu. WHO nhấn mạnh việc kiểm soát sớm các triệu chứng của thiểu năng tuần hoàn não là phương pháp hiệu quả để phòng ngừa đột quỵ.

Mayo Clinic (Hoa Kỳ) cũng nhận định: "Thiếu máu não cục bộ tạm thời (TIA) thường là dấu hiệu cảnh báo của một đợt đột quỵ lớn trong tương lai gần. Việc lờ đi các dấu hiệu như chóng mặt, mất thăng bằng hay nói lắp tạm thời là một sai lầm chết người."

Thiểu năng tuần hoàn não (hay còn gọi là thiếu máu não) có thể gây nguy hiểm tính mạng

Những dấu hiệu nhận biết thiểu năng tuần hoàn não

Dù bạn ở độ tuổi nào, nếu xuất hiện các triệu chứng sau, hãy nghĩ ngay đến thiểu năng tuần hoàn não:

• Đau đầu kéo dài: Thường đau đầu sau gáy, vùng chẩm, đau tăng lên khi suy nghĩ hoặc khi mới ngủ dậy.
• Hoa mắt, chóng mặt: Cảm giác thế giới quay cuồng khi thay đổi tư thế đột ngột, có thể kèm theo ù tai.
• Rối loạn giấc ngủ: Khó vào giấc, ngủ chập chờn, hay mộng mị và sáng dậy mệt mỏi như chưa được ngủ.
• Suy giảm trí nhớ: Quên những việc vừa mới xảy ra, khó tập trung vào công việc.
• Tê bì, nhức mỏi chân tay: Cảm giác như có kiến bò ở các đầu ngón tay, ngón chân.

Giải pháp điều trị và phòng ngừa thiểu năng tuần hoàn não

Để điều trị và phòng ngừa thiểu năng tuần hoàn não một cách bền vững, chúng ta không thể chỉ dựa vào một phương pháp đơn lẻ. Đó phải là sự kết hợp giữa việc "khơi thông" dòng máu đang bị tắc nghẽn và "nuôi dưỡng" hệ thống mạch máu từ bên trong.

Giải phóng sự chèn ép

Trong nhiều trường hợp, thiểu năng tuần hoàn não không đến từ bản thân mạch máu mà do các cấu trúc xung quanh chèn ép vào, đặc biệt là vùng cổ - vai - gáy.

• Điều trị thoái hóa đốt sống cổ: Đây là "nút thắt cổ chai" ngăn cản máu bơm lên não. Các bài tập vật lý trị liệu, kéo giãn đốt sống cổ giúp giải phóng động mạch đốt sống, đưa oxy lên não tức thì.
• Thay đổi tư thế làm việc: Đối với dân văn phòng, việc cúi đầu quá lâu trước máy tính hay điện thoại làm căng cứng cơ cổ, gây co thắt mạch máu. Hãy áp dụng quy tắc 30 - 5 (cứ 30 phút làm việc thì dành 5 phút vận động cổ).

Làm sạch dòng máu và bền thành mạch

Dòng máu chảy lên não cần phải "sạch" và hệ thống ống dẫn (mạch máu) cần phải "dẻo dai".

• Kiểm soát mỡ máu (Cholesterol): Những mảng xơ vữa giống như rác thải làm hẹp lòng ống dẫn. Giảm mỡ máu chính là cách dọn sạch đường đi cho dòng máu chạy trơn tru, giảm thiểu tối đa nguy cơ thiểu năng tuần hoàn não.
• Ổn định huyết áp: Huyết áp quá cao làm tổn thương thành mạch, huyết áp quá thấp lại không đủ áp lực để đẩy máu lên vùng cao nhất là não. Giữ huyết áp ổn định là điều kiện tiên quyết để nuôi dưỡng tế bào thần kinh.
• Chống gốc tự do: Não bộ rất nhạy cảm với sự oxy hóa. Bổ sung các hoạt chất chống oxy hóa giúp bảo vệ lớp nội mạc mạch máu, ngăn ngừa tình trạng lão hóa hệ tuần hoàn.

Những thực phẩm tốt cho não bộ

Chế độ ăn uống đóng vai trò là nguồn nguyên liệu cung cấp năng lượng để não bộ hoạt động dù đang bị thiểu năng tuần hoàn não.

• Nhóm Omega-3 (Cá béo, hạt lanh, hạt óc chó): Giúp tăng độ đàn hồi cho mạch máu và cải thiện dẫn truyền thần kinh.
• Nhóm Flavonoid (Việt quất, rau sẫm màu, trà xanh): Giúp giãn mạch tự nhiên, tăng lưu lượng máu cục bộ đến các vùng não bị thiếu hụt.
• Hạn chế muối và chất kích thích: Muối gây giữ nước, tăng áp lực lên thành mạch; trong khi rượu bia và thuốc lá làm co thắt mạch máu não nghiêm trọng, khiến tình trạng bệnh nặng hơn.

Vận động thường xuyên

Vận động là cách tốt nhất để tăng cường nhịp tim, từ đó đẩy máu đi khắp cơ thể hiệu quả hơn.

• Bài tập Cardio nhẹ nhàng: Đi bộ nhanh, bơi lội hoặc đạp xe giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, giúp "máy bơm" hoạt động bền bỉ để đưa máu lên não.
• Yoga và Thiền: Giúp kiểm soát stress. Khi chúng ta căng thẳng, cơ thể tiết ra Cortisol gây co mạch. Thiền và Yoga giúp giãn mạch, đưa cơ thể về trạng thái thư giãn, giúp các mạch máu não được "nghỉ ngơi" và lưu thông tốt hơn.

Sức mạnh từ tinh hoa y học cổ truyền

Xu hướng điều trị thiểu năng tuần hoàn não hiện nay là ưu tiên các hoạt chất thảo dược vì tính an toàn khi dùng dài ngày và khả năng tác động vào nguyên nhân huyết hư, ứ trệ.

Các bài thuốc cổ phương thường kết hợp nhiều vị dược liệu quý để tăng cường hiệu quả. Một số thành phần thường gặp bao gồm đương quy, ích mẫu, ngưu tất, thục địa có tác dụng bổ huyết, nuôi dưỡng cơ thể; kết hợp với xích thược và xuyên khung giúp hoạt huyết, hóa ứ, đả thông kinh mạch.

Sự phối hợp này giúp cải thiện lưu thông máu, trị các chứng huyết hư, ứ trệ, thiểu năng tuần hoàn não, thiểu năng tuần hoàn ngoại vi thể huyết ứ... 

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu ứng dụng kết hợp với công nghệ hiện đại, sản xuất tại nhà máy dược phẩm chuẩn GMP-WHO, tạo nên Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản.

Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị thiểu năng tuần hoàn não có thể tham khảo sử dụng.

Có nhiều loại thảo dược giúp tăng cường lưu thông máu trong cơ thể

Câu hỏi thường gặp về thiểu năng tuần hoàn não

Dấu hiệu đau đầu trong thiểu năng tuần hoàn não thường như thế nào?

Đau đầu do thiểu năng tuần hoàn não thường có tính chất âm ỉ, lan tỏa khắp đầu hoặc tập trung ở vùng gáy, thái dương. Cơn đau có thể tăng lên khi suy nghĩ căng thẳng, mệt mỏi hoặc khi thay đổi thời tiết. Nó thường đi kèm với cảm giác nặng đầu, chóng mặt, hoa mắt và ù tai.

Độ tuổi nào có nguy cơ cao nhất?

Nguy cơ tăng cao ở người sau 50 tuổi do quá trình lão hóa mạch máu. Tuy nhiên, với lối sống hiện đại, những người trong độ tuổi 30-40, đặc biệt là nhân viên văn phòng, người làm việc trí óc căng thẳng, ít vận động, cũng đang trở thành nhóm có nguy cơ cao và cần chú ý phòng ngừa sớm.

Có thể làm gì để giảm cảm giác khó chịu tạm thời tại nhà?

Khi cảm thấy đau đầu, chóng mặt, bạn nên tạm dừng công việc, tìm một nơi yên tĩnh, thiếu sáng để nghỉ ngơi. Thực hiện các động tác hít thở sâu và chậm để tăng cường oxy. Xoa bóp nhẹ nhàng vùng cổ, vai, gáy để thư giãn cơ và tăng lưu thông máu. Một chiếc khăn ấm chườm lên vùng gáy cũng có thể giúp làm dịu cảm giác khó chịu.

Lời kết

Điều trị thiểu năng tuần hoàn não là một quá trình thay đổi lối sống kết hợp với việc bổ sung các hoạt chất phù hợp. Nhận biết sớm dấu hiệu, can thiệp kịp thời sẽ giúp phòng tránh những biến chứng nguy hiểm.