Trọng số điểm Toán hoặc Ngữ văn chiếm 1/3: 'Siết' đầu vào đại học

Thí sinh tham dự Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025. Ảnh: ITN

Quy định này thể hiện tính phân loại và lựa chọn thí sinh có đủ năng lực vào đại học.

Giá trị môn học nền tảng

Mới đây, Bộ GD&ĐT ban hành văn bản hướng dẫn tuyển sinh đại học, tuyển sinh cao đẳng gửi tới các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng. Đây là văn bản nhằm cụ thể hóa Thông tư 06/TT-BGDĐT ban hành hồi tháng 2/2026 về Quy chế tuyển sinh đại học và giáo dục mầm non trình độ cao đẳng năm 2026.

Theo đó, Bộ GD&ĐT quy định điều kiện được xét tuyển vào đại học là thí sinh có tổng điểm 3 môn thi trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển hoặc sử dụng điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn thi khác, đạt tối thiểu 15 điểm theo thang điểm 30, không tính điểm ưu tiên, điểm cộng được quy định tại khoản 3 Điều 6 của Quy chế.

Quy định này không áp dụng đối với thí sinh được đặc cách xét tốt nghiệp THPT, thí sinh đã tốt nghiệp những năm trước. Ngoài ra, Bộ GD&ĐT lưu ý việc phải nhân hoặc chia hệ số đối với các môn trong tổ hợp xét tuyển.

Với các phương thức tuyển sinh dựa trên kết quả học tập các môn học cấp THPT, kết quả các môn thi tốt nghiệp THPT, phải bảo đảm môn Toán hoặc Ngữ văn có trọng số tính điểm xét tối thiểu 1/3.

Ví dụ, thí sinh dùng tổ hợp xét tuyển gồm Toán - Vật lí - Tiếng Anh thì trọng số tính điểm xét của môn Toán là 1/3. Với tổ hợp sử dụng 3 môn, trong đó Toán x 1 + Vật lí x 1 + Tiếng Anh x 2, thì trọng số tính điểm xét của môn Toán là 1/4.

Việc đưa ra quy định về trọng số tối thiểu 1/3 là yêu cầu đối với các trường đại học khi xây dựng tổ hợp và công thức tính điểm xét tuyển, không phải là điều kiện về mức điểm cụ thể mà thí sinh phải đạt ở từng môn.

Quy định mới này nhằm bảo đảm 2 môn học cốt lõi là Toán và Ngữ văn luôn có vai trò đáng kể, thay vì bị giảm tỷ trọng khi các trường xây dựng phương thức tuyển sinh.

Thái Thanh Tùng - học sinh lớp 12, Trường THPT Diên Hồng (TPHCM) chia sẻ: Khi mới có quy chế, em hiểu nhầm điểm Toán hoặc Ngữ văn phải đạt tối thiểu 1/3 trong tổ hợp mới được xét tuyển vào đại học. Tuy nhiên, khi tìm hiểu kỹ, Tùng nhận ra quy định yêu cầu trọng số môn Toán hoặc Ngữ văn chiếm 1/3 để các trường đại học xây dựng tổ hợp và công thức xét tuyển.

“Em thở phào vì em mạnh ở các môn khoa học tự nhiên, môn Ngữ văn chỉ ở mức trên trung bình. Tuy nhiên, em cũng cần ôn luyện để đạt điểm khá môn Văn”, Tùng chia sẻ.

Trong khi đó, Võ Hoàng Ái My - học sinh lớp 12, Trường THPT Hiệp Bình (TPHCM) nhận định: Bản thân em sức học không quá nổi trội nhưng đều ở các môn. Trong kỳ thi năm 2026, My dự định xét tuyển vào trường đại học công lập nhóm giữa, thuộc nhóm ngành kinh tế.

Nữ sinh cho rằng quy định mới coi trọng 2 môn học nền tảng sẽ giúp nâng chất lượng tuyển chọn học sinh vào đại học. “Đây là 2 môn học em đều thích và thấy nó giúp mình cân bằng việc học, không học lệch môn nào”, My nói.

Học sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh đại học năm 2026. Ảnh: HUTECH

​Đánh giá năng lực thực chất

Theo các chuyên gia giáo dục, việc Bộ GD&ĐT đưa ra quy định về trọng số điểm xét tuyển môn Toán hoặc Ngữ văn chiếm tối thiểu 1/3 là một điểm sáng, thể hiện tầm quan trọng của các môn khoa học nền tảng trong giáo dục.

ThS Từ Hữu Công - Trường Đại học Bình Dương cho rằng quy định môn Toán hoặc Ngữ văn chiếm tối thiểu 1/3 trọng số trong tổ hợp xét tuyển là bước điều chỉnh cần thiết để đưa tuyển sinh trở về đúng bản chất đánh giá năng lực nền tảng của người học.

Điều này sẽ khiến các trường đại học phải điều chỉnh tổ hợp môn xét tuyển, xóa bỏ dần việc chạy theo các “tổ hợp lạ” thiếu cơ sở khoa học trong tuyển sinh đại học, chỉ nhằm tuyển đủ sinh viên.

Với 2 môn khoa học nền tảng, ThS Công cho rằng Toán không chỉ là môn học của con số mà giúp phát triển năng lực tư duy logic, phân tích, giải quyết vấn đề và thích ứng với khoa học - công nghệ.

Trong khi đó, Ngữ văn là nền tảng của năng lực ngôn ngữ, tư duy phản biện, khả năng diễn đạt, cảm thụ xã hội và giao tiếp học thuật. Một sinh viên thiếu Toán sẽ khó đi xa trong thời đại dữ liệu, thiếu Ngữ văn sẽ khó trưởng thành trong môi trường cần năng lực diễn đạt, thuyết phục và nhân văn.

Ông nhìn nhận, từ góc nhìn giáo dục đại học, quy định này không làm giảm quyền tự chủ tuyển sinh của các trường mà đặt ra “hàng rào chất lượng tối thiểu” để tự chủ đi cùng trách nhiệm giải trình.

“Có thể nói, Toán và Ngữ văn là hai trụ cột căn bản của năng lực học đại học, một bên rèn tư duy chính xác, một bên nuôi dưỡng tư duy diễn đạt và nhân văn. Dù thí sinh theo khối ngành kỹ thuật, kinh tế, luật, sức khỏe hay xã hội, hai năng lực này vẫn là vốn gốc để học sâu, học bền và học suốt đời”, ThS Từ Hữu Công nói.

Về phía học sinh, ThS Công khuyên các em không nên quá lo lắng trước những điều chỉnh mới trong tuyển sinh, bởi bản chất của sự thay đổi lần này không phải để làm khó thí sinh mà đưa việc xét tuyển trở về đúng giá trị cốt lõi của giáo dục, là đánh giá năng lực nền tảng và khả năng học tập thực chất.

Điều quan trọng nhất là các em nên thay đổi cách học. Đừng học chỉ để “đối phó kỳ thi”, học tủ hay chạy theo mẹo làm bài. Vì vậy, học sinh cần tập trung vào hiểu bản chất kiến thức thay vì học vẹt, rèn kỹ năng đọc hiểu, tư duy logic và tự học, biết liên hệ kiến thức với thực tiễn cuộc sống, giữ sự cân bằng tâm lý và sức khỏe trong mùa thi.

“Đây là nền tảng quan trọng để các em bước vào đại học không chỉ để đậu, mà để học được, làm được và phát triển bền vững trong tương lai”, ThS Công nhắn nhủ.

Trong văn bản hướng dẫn, Bộ GD&ĐT cũng đưa ra yêu cầu chặt chẽ hơn với các cơ sở giáo dục trong xây dựng phương thức xét tuyển và tổ hợp môn. Cụ thể, các tổ hợp xét tuyển hoặc bài thi đánh giá độc lập phải được xây dựng khoa học, thực tiễn và phù hợp với năng lực cốt lõi của ngành đào tạo. Các trường phải xác định rõ phương thức xét tuyển, tránh gây khó hiểu hoặc làm khó thí sinh.

Với những ngành yêu cầu kiến thức nền tảng đặc thù, trường phải quy định điều kiện đầu vào tương ứng, bảo đảm thí sinh đã được học môn học đó ở bậc THPT. Ví dụ, ngành Y khoa cần nền tảng môn Sinh học thì phải có điều kiện về điểm môn Sinh học ở THPT hoặc trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT.