Hay bị nghẹt mũi 1 bên không thở được: lý do ít ai ngờ!

Nghẹt mũi 1 bên khó thở là nỗi ám ảnh của nhiều người

Hiểu rõ về tình trạng nghẹt mũi 1 bên

Nghẹt mũi 1 bên là tình trạng một bên lỗ mũi bị tắc nghẽn, gây khó khăn khi hít thở. Điều này khác biệt với nghẹt mũi cả hai bên, thường gặp trong các trường hợp cảm lạnh thông thường. Để hiểu rõ hơn, chúng ta cần nắm được cơ chế sinh lý khiến mũi bị nghẹt.

Khoang mũi của chúng ta được lót bởi lớp niêm mạc giàu mạch máu. Khi có yếu tố kích thích hoặc bệnh lý, niêm mạc mũi sẽ sưng viêm, phù nề, các mạch máu trong mũi giãn nở quá mức. Bên cạnh đó, các tuyến trong mũi cũng tăng tiết dịch nhầy (nước mũi) gây tắc nghẽn đường thở, cản trở luồng không khí đi qua. Một yếu tố sinh lý quan trọng khác là chu kỳ mũi, tức là sự co giãn tự nhiên của các mạch máu trong mũi, khiến hai bên mũi luân phiên thông thoáng hơn. Tuy nhiên, khi có yếu tố bệnh lý, chu kỳ này có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng nghẹt mũi cố định ở một bên.

Việc hiểu rõ cơ chế này giúp chúng ta nhận biết tình trạng của bản thân và không chủ quan. 

Hình ảnh giải phẫu mũi với một bên niêm mạc sưng viêm và tắc nghẽn dịch nhầy, thể hiện cơ chế nghẹt mũi một bên

Top những lý do gây nghẹt mũi 1 bên ít ai ngờ

Nghẹt mũi 1 bên không thở được có thể là dấu hiệu cảnh báo của nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, từ những vấn đề cấu trúc đơn giản đến các bệnh lý cần được thăm khám chuyên khoa. Dưới đây là những lý do ít ai ngờ tới:

1. Lệch vách ngăn mũi

Vách ngăn mũi là bức tường sụn và xương chia đôi khoang mũi thành hai bên. Khi vách ngăn bị lệch sang một bên, dù là bẩm sinh hay do chấn thương, nó sẽ chèn ép, thu hẹp đường thở ở bên đó, gây ra tình trạng nghẹt mũi 1 bên thường xuyên. Người bị lệch vách ngăn mũi có thể nhận thấy mình thở khò khè khi ngủ và đôi khi kèm theo chảy máu cam.

2. Polyp mũi

Polyp mũi là các khối u lành tính, mềm, không đau, có hình dạng giống giọt nước, thường phát triển trong khoang mũi hoặc xoang. Khi polyp phát triển lớn dần, chúng sẽ lấp đầy đường thở, gây tắc nghẽn. Dấu hiệu nhận biết bao gồm nghẹt mũi tăng dần, giảm hoặc mất khứu giác, chảy dịch mũi mạn tính và cảm giác nặng mặt. 

3. Viêm xoang mạn tính 1 bên

Viêm xoang mạn tính là tình trạng viêm nhiễm kéo dài ở một hoặc nhiều xoang. Khi chỉ ảnh hưởng đến một bên, thường là do tắc nghẽn lỗ thông xoang hoặc nhiễm trùng khu trú. Triệu chứng bao gồm nghẹt mũi 1 bên, đau nhức vùng mặt (má, trán, quanh mắt) cố định, chảy dịch mũi xanh/vàng, có mùi hôi và cảm giác nặng đầu. 

4. Phì đại cuốn mũi

Cuốn mũi là các cấu trúc xương phủ niêm mạc bên trong khoang mũi, có vai trò điều hòa không khí. Phì đại cuốn mũi xảy ra khi các cuốn mũi bị sưng to, lấp đầy khoang mũi, gây nghẹt mũi. Nguyên nhân có thể do viêm mũi dị ứng kéo dài, viêm mũi vận mạch hoặc lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch. Tình trạng này thường gây nghẹt mũi liên tục, đôi khi tắc luân phiên, và khó thở về đêm. 

5. Khối u (lành tính hoặc ác tính) ở mũi/xoang

Đây là nguyên nhân ít ai ngờ nhưng đặc biệt quan trọng cần kiểm tra. Các khối u, dù lành tính hay ác tính, đều có thể chèn ép đường thở gây nghẹt mũi 1 bên. Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm bao gồm nghẹt mũi tăng dần và không thuyên giảm, chảy máu mũi bất thường (nhất là chỉ 1 bên), đau đầu khu trú, tê bì vùng mặt, sưng mặt/mắt hoặc giảm thị lực. Nếu có những dấu hiệu này, bạn cần thăm khám bác sĩ ngay lập tức, đừng chần chừ!

6. Dị vật trong mũi

Dị vật là các vật thể lạ mắc kẹt trong mũi. Tình trạng này thường gặp ở trẻ em, nhưng người lớn cũng có thể gặp (ví dụ: mảnh bông gòn, hạt...). Dị vật không chỉ cản trở luồng khí mà còn gây kích ứng và nhiễm trùng, dẫn đến nghẹt mũi đột ngột 1 bên, chảy dịch mũi mủ có mùi hôi (thường chỉ 1 bên) và đôi khi chảy máu mũi. 

7. Viêm mũi vận mạch hoặc viêm mũi không dị ứng

Đây là phản ứng quá mức của niêm mạc mũi với các tác nhân không phải dị ứng, như thay đổi nhiệt độ đột ngột, mùi mạnh, khói bụi hoặc căng thẳng. Tình trạng này gây ra hắt hơi, sổ mũi trong và nghẹt mũi (thường ở 1 bên hoặc luân phiên) mà không kèm theo ngứa mắt, ngứa mũi như dị ứng. 

Các nguyên nhân gây nghẹt mũi 1 bên không thở được

Các biện pháp nên thực hiện khi bị nghẹt mũi 1 bên không thở được

Tùy thuộc vào nguyên nhân, các biện pháp cải thiện tình trạng nghẹt mũi có thể linh hoạt điều chỉnh để phù hợp với tình trạng thực tế của cơ thể, giúp đường thở nhanh chóng thông thoáng trở lại. Dưới đây là chi tiết các giải pháp bạn nên thực hiện khi bị nghẹt mũi một bên không thở được:

1. Xông hơi nước ấm cho vùng mặt

Hơi nước ấm có tác dụng cấp ẩm trực tiếp cho niêm mạc mũi, hỗ trợ làm loãng dịch đờm đặc đang bít tắc sâu bên trong hốc mũi. Bạn có thể chuẩn bị một bát nước nóng, trùm một chiếc khăn qua đầu và hít thở sâu, chậm rãi trong khoảng 10-15 phút. Hơi ẩm sẽ giúp bên mũi bị nghẹt từ từ nới lỏng dịch nhầy, mang lại cảm giác dễ thở.

2. Chườm ấm vùng xoang và sống mũi

Sử dụng một chiếc khăn mềm, sạch nhúng vào nước ấm, vắt ráo rồi đắp nhẹ nhàng lên vùng sống mũi và trán. Nhiệt lượng từ khăn ấm sẽ hỗ trợ xoa dịu các mao mạch đang sưng phù bên trong niêm mạc mũi, giảm bớt áp lực tại hốc xoang, từ đó giúp giảm cảm giác căng tức và nghẹt mũi hiệu quả.

3. Uống nhiều nước ấm

Việc bổ sung đủ nước, đặc biệt là các loại nước ấm như nước lọc, trà hoa cúc, trà gừng hay nước chanh ấm, đóng vai trò quan trọng trong việc làm loãng chất nhầy. Khi dịch nhầy lỏng ra, chúng sẽ dễ dàng thoát ra ngoài hơn, không còn ứ đọng lại và gây bít tắc một bên mũi của bạn.

4. Kê cao đầu khi nằm ngủ

Khi bạn nằm ngang, trọng lực khiến dịch nhầy dễ trào ngược hoặc ứ đọng lại tại các xoang, khiến tình trạng nghẹt một bên mũi trở nên tồi tệ hơn. Để khắc phục, hãy dùng gối kê cao đầu và vai khi ngủ. Tư thế này giúp dịch nhầy thoát xuống thành sau họng theo trọng lực tự nhiên, hạn chế nghẹt mũi và giúp bạn có giấc ngủ trọn vẹn hơn.

5. Sử dụng dung dịch vệ sinh mũi

Dung dịch vệ sinh mũi có chứa thành phần nước biển giúp hỗ trợ làm sạch niêm mạc mũi, cuốn trôi và loại bỏ gỉ mũi, chất nhầy đặc quánh cùng bụi bẩn, các tác nhân gây bệnh, gây dị ứng đang bám dính trong hốc mũi. Đồng thời, các thành phần dưỡng ẩm còn giúp hỗ trợ phòng ngừa và làm giảm nhẹ nghẹt mũi, sổ mũi, giúp mũi thông thoáng, dễ thở hơn, giúp làm giảm cảm giác khô rát mũi.

Cách sử dụng rất đơn giản: Chỉ cần mở nắp vòi xịt, xịt 4-6 lần/ngày vào 2 bên mũi, mỗi bên mũi xịt 2 - 3 lần; Với trẻ nhỏ thì xịt 3-5 lần/ngày vào 2 bên mũi, mỗi bên mũi xịt 1- 2 lần.

Xịt mũi với dung dịch vệ sinh mũi giúp hỗ trợ giảm nghẹt mũi, sổ mũi

Giải đáp các thắc mắc thường gặp về nghẹt mũi 1 bên

Nghẹt mũi 1 bên có tự khỏi không?

Việc nghẹt mũi 1 bên có tự khỏi hay không phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra. Nếu là nghẹt mũi cấp tính do cảm lạnh thông thường hoặc viêm mũi dị ứng cấp tính, tình trạng này thường có thể tự khỏi sau vài ngày hoặc cải thiện nhanh chóng sau khi áp dụng các biện pháp hỗ trợ, vệ sinh mũi. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là do các vấn đề mạn tính như lệch vách ngăn, polyp mũi, viêm xoang mạn tính hoặc khối u, thì tình trạng này rất khó tự khỏi và cần có sự can thiệp y tế để có phương pháp khắc phục phù hợp. Duy trì vệ sinh mũi hàng ngày với nước biển và các thành phần phụ trợ có thể giúp làm sạch và hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng, nhưng không thay thế được việc thăm khám khi cần thiết.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày mà không thấy thuyên giảm.
• Kèm theo sốt cao, đau đầu dữ dội, đau mặt hoặc sưng mắt.
• Chảy máu mũi thường xuyên hoặc dịch mũi có mùi hôi khó chịu.
• Giảm hoặc mất khứu giác, hoặc có bất kỳ thay đổi nào về thị lực.
• Nghẹt mũi 1 bên ở trẻ nhỏ kèm theo các dấu hiệu bất thường khác như quấy khóc, bỏ bú, hoặc sốt.

Những dấu hiệu này có thể cảnh báo một tình trạng nghiêm trọng hơn cần được chẩn đoán và xử lý kịp thời.

Có những phương pháp điều trị nghẹt mũi 1 bên nào?

Các phương pháp điều trị nghẹt mũi 1 bên rất đa dạng, tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể:

• Thuốc: bác sĩ có thể kê thuốc kháng histamin cho viêm mũi dị ứng, thuốc co mạch tại chỗ (chỉ dùng ngắn hạn theo chỉ dẫn), corticoid xịt mũi để giảm viêm hoặc kháng sinh nếu có nhiễm trùng.
• Vệ sinh mũi: xịt mũi bằng dung dịch vệ sinh mũi là biện pháp hỗ trợ cơ bản và hiệu quả, giúp làm sạch niêm mạc mũi, loại bỏ gỉ mũi, chất nhầy cùng bụi bẩn, tác nhân gây bệnh, gây dị ứng.
• Thủ thuật/phẫu thuật: đối với các nguyên nhân cấu trúc hoặc mạn tính như lệch vách ngăn, polyp mũi, phì đại cuốn mũi hoặc viêm xoang mạn tính, bác sĩ có thể chỉ định chỉnh hình vách ngăn, cắt polyp, đốt cuốn mũi hoặc phẫu thuật xoang để tái tạo đường thở thông thoáng.

Làm sao để phòng ngừa nghẹt mũi 1 bên?

Để phòng ngừa nghẹt mũi 1 bên, bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:

• Tránh tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng hoặc kích ứng (phấn hoa, lông thú, khói bụi, hóa chất).
• Vệ sinh mũi hàng ngày bằng nước muối sinh lý, điều này giúp hỗ trợ làm sạch niêm mạc mũi, loại bỏ các chất bẩn, tác nhân gây bệnh, từ đó hỗ trợ phòng ngừa và làm giảm nhẹ nghẹt mũi, sổ mũi, giúp mũi thông thoáng, dễ thở hơn.
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng mũi họng, và tăng cường sức đề kháng bằng chế độ ăn uống lành mạnh, tập luyện điều độ.
• Hạn chế lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch, vì việc sử dụng kéo dài có thể gây phì đại cuốn mũi và làm nặng thêm tình trạng nghẹt mũi.

Nghẹt mũi 1 bên khi ngủ có nguy hiểm không?

Nghẹt mũi 1 bên khi ngủ không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, gây mệt mỏi vào ban ngày mà còn có thể làm nặng thêm tình trạng ngưng thở khi ngủ (nếu có). Tình trạng này cũng có thể giảm lượng oxy lên não, đặc biệt nguy hiểm đối với những người có bệnh nền về tim mạch hoặc hô hấp.

Do đó, không nên xem nhẹ tình trạng nghẹt mũi kéo dài.

Tổng kết

Không nên chủ quan với tình trạng nghẹt mũi 1 bên kéo dài, đặc biệt khi kèm theo các triệu chứng bất thường khác. Hãy lắng nghe cơ thể và thăm khám bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng khi cần thiết để được chẩn đoán chính xác và có phác đồ điều trị phù hợp.

Việc hỗ trợ làm sạch niêm mạc mũi, loại bỏ gỉ mũi, chất nhầy cùng bụi bẩn, tác nhân gây bệnh, gây dị ứng là một bước quan trọng trong việc chăm sóc hệ hô hấp. Đồng thời, việc hỗ trợ phòng ngừa và làm giảm nhẹ nghẹt mũi, sổ mũi, giúp mũi thông thoáng, dễ thở hơn, cũng như làm giảm cảm giác khô rát mũi khi không khí khô, lạnh, đóng góp vào chất lượng cuộc sống hàng ngày.