Để tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai từ những lớp học thật

Học sinh ở Hà Tĩnh học Toán bằng tiếng Anh. (Ảnh: H.L)

Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không chỉ là tăng thời lượng học ngoại ngữ, mà còn tạo môi trường để học sinh sử dụng tiếng Anh trong học tập và các hoạt động giáo dục. Tại Hà Tĩnh, những mô hình bước đầu đang cho thấy hướng đi này có thể bắt đầu từ chính những lớp học cụ thể.

Từ những lớp học tiên phong

Tại Trường THPT chuyên Hà Tĩnh, từ năm học 2025-2026, việc dạy học bằng tiếng Anh đã được triển khai ở một số môn chuyên như Toán, Tin học, Hóa học, tạo môi trường để học sinh sử dụng ngoại ngữ như công cụ tiếp nhận và trao đổi kiến thức.

Trong những tiết học này, tiếng Anh không còn đơn thuần là môn học mà trở thành phương tiện tiếp cận kiến thức chuyên môn. Học sinh phải nghe, trao đổi, trình bày và giải quyết nhiệm vụ học tập bằng ngoại ngữ.

Em Phan Gia Bảo (lớp 11 Toán 1) cho biết, học Toán bằng tiếng Anh giúp em vừa củng cố kiến thức, vừa làm quen với thuật ngữ chuyên ngành và rèn khả năng tư duy, giao tiếp bằng tiếng Anh.

“Ban đầu còn khó khăn nhưng càng học, em càng tự tin và hứng thú hơn”, Gia Bảo nói.

Theo thầy Phan Văn Đức Nhật, giáo viên Toán, dạy Toán bằng tiếng Anh đòi hỏi giáo viên đầu tư nhiều thời gian chuẩn bị học liệu, chuẩn hóa thuật ngữ và xây dựng câu hỏi gợi mở. Thực tế cho thấy học sinh tiếp thu nhanh, mạnh dạn giao tiếp, qua đó phát triển đồng thời năng lực Toán học và ngoại ngữ.

Ông Hoàng Bá Hùng, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Hà Tĩnh cho biết, nhà trường triển khai dạy bằng tiếng Anh các môn chuyên Toán, Tin học và Hóa học ở khối 10 và 11, đồng thời tổ chức một số hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh.

Ở cấp THCS, Trường THCS Lê Văn Thiêm (phường Thành Sen) cũng là một mô hình đáng chú ý. Từ năm học 2021-2022, trường triển khai dạy Toán bằng tiếng Anh, duy trì từ 1-2 tiết/tuần ở mỗi khối. Qua đó, học sinh có thêm môi trường rèn tư duy toán học gắn với năng lực ngoại ngữ.

Từ thực tế này có thể thấy, dạy một môn học bằng tiếng Anh không đơn giản là yêu cầu giáo viên có năng lực ngoại ngữ. Người dạy phải đồng thời nắm vững chuyên môn, tiếng Anh học thuật, phương pháp tổ chức lớp học và có hệ thống học liệu phù hợp.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra khi Hà Tĩnh chuyển từ những mô hình tiên phong sang mở rộng môi trường tiếng Anh trong trường học.

Trọng tâm vẫn là đội ngũ

Kế hoạch của UBND tỉnh Hà Tĩnh về phát triển giáo dục xác định tăng cường dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; triển khai dạy một số môn học bằng tiếng Anh tại những cơ sở đủ điều kiện, đồng thời tăng cường đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo.

Để thực hiện mục tiêu này, các trường đại học sư phạm, cơ sở đào tạo giáo viên cần được phát huy vai trò trong đào tạo, bồi dưỡng giáo viên dạy các môn học bằng tiếng Anh.

Trường đại học Hà Tĩnh có điều kiện đáp ứng bồi dưỡng giáo viên năng lực ngoại ngữ, chuyên môn và phương pháp dạy học bằng tiếng Anh.

Với Hà Tĩnh, Trường Đại học Hà Tĩnh có các ngành đào tạo sư phạm như Sư phạm Toán, Sư phạm Tin học, Sư phạm Tiếng Anh. Đây là nguồn lực để từng bước xây dựng các chương trình bồi dưỡng giáo viên theo hướng kết hợp năng lực ngoại ngữ, chuyên môn và phương pháp dạy học bằng tiếng Anh.

Một giáo viên Toán giỏi chưa chắc có thể đứng lớp bằng tiếng Anh; trong khi giáo viên tiếng Anh cũng không thể thay thế kiến thức chuyên môn của giáo viên Toán, Hóa học hay Tin học. Vì vậy, các chương trình bồi dưỡng cần đi vào yêu cầu thực tế như thiết kế giáo án song ngữ, xây dựng học liệu, chuẩn hóa thuật ngữ chuyên môn, tổ chức thảo luận, đặt câu hỏi và đánh giá học sinh bằng tiếng Anh.

Cùng với đó, cần tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu cho giáo viên tại trường THPT chuyên, THCS trọng điểm; đồng thời hướng dẫn các trường tổ chức câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm, STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học và chuyên đề học thuật bằng tiếng Anh. Đây sẽ là những môi trường giúp học sinh sử dụng ngoại ngữ thường xuyên, tự nhiên hơn.

Một nhiệm vụ khác cần được chuẩn bị là xây dựng mô hình tiếng Anh tại các cơ sở giáo dục mầm non. Việc khảo sát năng lực đội ngũ, nhu cầu giáo viên và điều kiện từng trường sẽ là cơ sở để xây dựng chương trình bồi dưỡng phù hợp, giúp giáo viên tổ chức hoạt động làm quen tiếng Anh thông qua trò chơi, âm nhạc, kể chuyện, vận động và giao tiếp hằng ngày.

Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045 cũng đặt yêu cầu xây dựng hệ sinh thái tiếng Anh, nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh và dạy học bằng tiếng Anh theo lộ trình, phù hợp điều kiện từng địa phương.

Với Hà Tĩnh, những lớp Toán, Hóa học, Tin học bằng tiếng Anh ở trường chuyên hay mô hình Toán bằng tiếng Anh tại trường THCS Lê Văn Thiêm là những mô hình thực tế để tổng kết, hoàn thiện và nhân rộng.

Khi giáo viên được chuẩn bị tốt, có học liệu phù hợp và học sinh được sử dụng tiếng Anh trong nhiều hoạt động thay vì chỉ trong giờ ngoại ngữ, mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai sẽ có thêm nền tảng để đi từ chủ trương đến đời sống học đường.